Mất búa

2889

     Trong kho tàng truyện cổ Phật giáo có một câu chuyện gần như thế này: Một người đàn ông bị mất chiếc búa tìm mãi không ra mới nghi ngờ cho cậu bé hàng xóm lấy trộm nhưng vì không có chứng cứ nên không thể bắt được.

Khi đã có ý nghi ngờ nên trong mắt ông tất cả mọi lời ăn tiếng nói, cử chỉ hành động,… hàng ngày của cậu bé nhất nhất không có điểm nào là không biểu hiện của một tên ăn cắp.

Mấy ngày sau, tìm thấy được chiếc búa để quên trong hóc nhà ông đâm ra hối hận vì đã nghi ngờ oan cho cậu bé hàng xóm. Từ đó, trong mắt ông tất cả mọi lời ăn tiếng nói cử chỉ hành động hàng ngày của cậu bé nhất nhất không có điểm nào là không biểu hiện của một con người lương thiện.

Câu chuyện chỉ đơn giản, nhưng đã hàm ý sâu xa tâm tính biến đổi của một con người.

Bản tánh chúng sanh vốn dĩ muốn cầu lợi về cho riêng mình. Khi lợi bị xâm hại thì ý xấu khởi sanh không còn phân biệt được phải trái đúng sai. Ý xấu đã khởi sanh thì sự nghi ngờ xuất hiện, nhìn vào đâu cũng đều thấy người khác cố ý mưu hại mình. Nghi ngờ xuất hiện thì trí mờ tâm muội không còn đủ sáng suốt để nhận định sự việc cho rõ ràng, từ đó dễ gây nên sự oan ức cho người khác. Lợi không nhất thiết chỉ vì vật chất mà còn nghĩ cả về mặt tinh thần.

Người giàu có nghi ngờ kẻ nghèo hèn bòn rút, lấy cắp tài sản của mình nên dùng đủ trăm phương nghìn kế đề phòng. Doanh nhân nghi ngờ đồng nghiệp yếm trá, mưu hại để cạnh tranh nên lúc nào cũng trong tư thế ngăn ngừa, trả đũa. Quan trên nghi ngờ cấp dưới bới lông tìm vết tìm ra việc xấu của mình nên luôn luôn trong tư thế cảnh báo. Thậm chí đến cán bộ điều tra khi nhìn nghi phạm bằng con mắt nghi ngờ thì tìm đủ mọi cách để gán thành tội danh…

Tâm Phật nhìn đâu cũng thấy Phật, tâm vọng động nhìn đâu cũng chỉ thấy có ma. Giữa Phật và ma chỉ khác nhau ở cái tâm nhìn.

Tô Đông Pha là một nhà thơ nổi tiếng về đời nhà Đường, thường xuyên đến chùa đàm luận với sư Trụ trì Phật Ấn Thiền sư. Một hôm, Tô Đông Pha hỏi thiền sư: “Tôi ngồi giống ai?” Thiền sư trả lời ngay: “Ông ngồi giống Phật”. Tô Đông Pha lấy làm đắc ý. Hôm sau, Thiền sư hỏi nhà thơ: “Ông xem tôi giống gì?” Tô Đông Pha buộc miệng nói ngay: “Ngài ngồi giống đống phân trâu”. Thiền sư thản nhiên không nói gì. Khi về nhà thuật lại cho em gái là Tô tiểu muội nghe, Tô Đông Pha bị cười rằng: “Anh thua nặng rồi, đã không biết còn lấy làm đắc ý. Thiền sư Phật Ấn tâm như tâm Phật nên Ngài nhìn ai cũng đều thấy là Phật. Anh chỉ có tâm vọng động nên nhìn ai cũng thấy có dưa hóa giòi”. Tô Đông Pha mới giật mình tỉnh ngộ.

Khi đã mang tâm nghi ngờ thì chính mình đã tự chuốc vào thân sự bất an tinh thần không phút giây được yên ổn, trong khi người bị nghi ngờ, nhiều khi lại có sự thanh thản vô tư vì họ có tấm lòng trong sáng, không để ý đến việc mình bị nghi ngờ.

Như người đàn ông mất búa chỉ có tâm vọng động mà không có tâm Phật. Khi mất núa không tự mình suy xét cẩn thận nhìn mà đã sanh tâm nghi ngờ kẻ khác lấy cắp của mình từ đó mới nhìn thấy kẻ bị nghi ngờ tất cả hành động diễn ra chỉ là một tên ăn cắp. Đã nghi ngờ thì tất phải tìm đủ trăm phương nghìn kế để lấy lại cho mình của đã bị mất nên trí trở thành mê muội, tâm trở thành bất an, lòng trở nên thù hận. Khi tìm thấy được chiếc búa thì cái nhìn của ông ta mới đổi khác. Đó không phải là tâm Phật mà chỉ là sự hối hận khi biết được sự sai trái của mình.

Cứ gieo hạt giống lành vào tâm, nuôi dưỡng cho thật tốt thì sự nghi ngờ tất sẽ không còn có cơ hội xuất hiện.