Chủ Nhật, 29 Tháng Năm 2022
Lối sống Trà và việc uống trà

Trà và việc uống trà

  Được Tiến sĩ Nguyễn Văn Hùng (khoa Ngữ Văn, trường Đại học Khoa học – Đại học Huế) quý tặng cuốn sách “Trà đạo” của Okakura Kakuzo, tôi bỗng nhận ra việc uống trà cũng lắm công phu.

“Chén trà nhân loại”

Diễn ra từ ngày 23 – 26/11 tại Cố đô Huế, Cuộc thi nghệ nhân trà thế giới năm 2018 thu hút 15 quốc gia với 29 thí sinh tham dự. Đây là sự kiện thường niên về trà và văn hóa trà lớn nhất thế giới được tổ chức luân phiên giữa các quốc gia sản xuất và xuất khẩu trà. Đây là lần thứ 4 cuộc thi được tổ chức tại Việt Nam.
Nghĩ lại, từ trước đến nay, khi tự pha một ấm trà để uống, tôi chẳng cần biết loại trà nào ngon, loại trà nào dở. Cách thưởng thức trà của tôi cũng thuộc dạng phàm phu tục tử. Tôi đã nghĩ, uống trà có chi phải cầu kỳ. Cứ bỏ trà vào ấm, đổ nước sôi vào. Sau đó, chế ra tách uống.

Trà nguyên là một vị thuốc. Sau, nó trở thành thức uống giải khát. Việc uống trà bắt nguồn từ Trung Quốc như ghi chép trong cuốn “Trà Kinh” của Lục Vũ. Rằng, Thần Nông đun nước dưới một gốc cây, một loại lá cây rụng và rơi vào nồi. Nước trong nồi sau đó có màu vàng xanh và mùi vị thơm ngon, uống vào hết khát. Năm 1657, lần đầu tiên trà được bán tại các quán cà phê ở nước Anh và nó mau chóng trở thành loại thức uống thông dụng ở đảo quốc này.

Tuy nhiên, nói về chuyện uống trà không thể không nhắc đến Trà đạo ở Nhật Bản. Trà đạo gắn liền với Thiền, có trà thất (phòng uống trà), trà viên (sân vườn) và đầy đủ nguyên liệu, dụng cụ phục vụ việc uống trà. Người chế biến trà và người uống trà cũng trở thành “trà tượng”. Học giả Nhật Bản Okakura Kakuzo (1862 – 1913) đã viết sách “Trà đạo” để giới thiệu nghệ thuật uống trà của xứ Phù Tang đến thế giới. Các Geisha, là nghệ sĩ vừa có tài ca múa nhạc lại vừa có khả năng trò chuyện, từ lúc nhỏ đã được huấn luyện bài bản về Trà đạo để có thể chiều lòng khách.

“Nhân loại gặp nhau trong một chén trà. Mặc dù, Okakura Kakuzo từng khẳng định trong cuốn sách của mình, rằng Đông là Đông, Tây là Tây, không bao giờ gặp nhau” – Thạc sĩ Phan Nguyễn Phước Tiên (khoa Ngữ Văn, trường Đại học Khoa học – Đại học Huế) nhận định.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Thế Hà (khoa Ngữ Văn, trường Đại học Khoa học – Đại học Huế), từng nhiều lần sang đất nước mặt trời mọc, chia sẻ: “Hiện nay, Trà đạo ở Nhật Bản cũng đã mai một dần. Việc duy trì nó chủ yếu ở chốn chùa chiền và trong giới quý tộc. Nguyên nhân là do Trà đạo lắm nghi thức, không phải ai cũng thực hiện được.”

Chén trà của người Huế

Cách đây không lâu, tôi ngồi uống trà với chú Nguyễn Xuân Hiển, hội viên Hội Nhà văn Thừa Thiên – Huế, tại tư gia của chú. Lần đầu tiên, tôi được uống trà trong một cái chén có hoa văn rất đẹp. Nước trà xanh còn ngâm thêm với đọt trà non hái ngay trong vườn. Cảm giác khác lạ trong văn hóa hiện rõ trong tôi. Không thể uống nhanh được, phải từng ngụm, từng ngụm, để thưởng thức như sợ mất đi sự thanh cao.

Ở Huế, có loại trà gọi là trà cung đình có tác dụng bổ khi huyết, thanh nhiệt, giảm độc, mát gan rất tốt. Người xưa truyền miệng lại: Để pha trà cho vua, vào buổi chiều tối các thị nữ trong cung sẽ chèo thuyền ra hồ Tịnh Tâm và cho trà vào giữa những búp sen. Sáng sớm hôm sau sẽ lại chèo thuyền ra hồ sen để lấy trà ướp hương sen và hứng sương trên lá sen để lấy nước pha trà cho vua. Người xưa cũng truyền miệng lại, uống trà theo kiểu cung đình Huế thì phải có một bộ đồ trà đúng kiểu. Thậm chí, phải có cả bốn loại chén trà dành cho bốn mùa trong năm. Như, nghệ nhân nghề thiêu Lê Văn Kinh (đường Phan Đăng Lưu, thành phố Huế), một người rất sành việc uống trà theo kiểu cung đình, hiện đang sở hữu trên 50 bộ ấm trà khác nhau.

Uống trà theo kiểu cung đình ở Huế cũng đã mai một như Trà đạo của Nhật Bản. Mặc dù vậy, thiết nghĩ, việc phục hồi nguyên mẫu nét văn hóa này để phục vụ cho công tác đón tiếp các vị khách quý của Cố đô Huế hoặc phục vụ khách du lịch ở các khách sạn hạng sang là một điều hợp lý. Mong rằng, ước muốn này sẽ sớm trở thành hiện thực.

Nguyễn Văn Toàn

Tin khác

Cùng chuyên mục

error: Nội dung được bảo mật !!