4.8 C
London
Monday, December 6, 2021

Thiền Lãnh đạo bản thân

HĐ – Không khí thiền đường yên lặng không một tiếng động, 70 người ngồi xếp bằng ngay ngắn trên những chiếc gối tròn, một bên là thiền sinh nam, một bên là thiền sinh nữ, cùng hướng lên phía bục giảng có bức phông nền “Bình yên và tỉnh thức”. Mọi người tập trung ở lầu 2 trường Giáo dục Bách Khoa quận 5 để tham gia khoá thiền 2 ngày do thiền sư Hằng Liên hướng dẫn. Xuất phát từ mong muốn thay đổi xã hội, phát triển cộng đồng trên cơ sở bình đẳng, dân chủ, các tổ chức cộng đồng phi lợi nhuận ở thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức một khoá học dài hạn nhằm mục đích phát triển khả năng lãnh đạo của hơn 20 bạn trẻ, mà tôi là một trong số may mắn được tham dự. Hôm ấy là một buổi học đặc biệt. Đặc biệt ở chỗ chúng tôi sẽ được học cùng nhiều đối tượng có cùng mối quan tâm về thiền định và chúng tôi không còn học cách lãnh đạo tổ chức, dẫn đầu một dự án phi lợi nhuận mà học cách lãnh đạo bản thân.

Trước lúc bước vào thiền đường và chờ đợi buổi học bắt đầu, mọi người đã tụ tập hỏi nhau những câu hỏi thể hiện sự háo hức và tò mò: “Thiền là gì?”, “Thực hành thiền có lợi ích gì?”, “Có phải người kiên trì, nhẫn nại mới học thiền được không?”, “Cảm giác an lạc như thế nào?”. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng nhất thì chưa ai trao đổi cho đến khi thiền sư Hằng Liên đến. Sư cô mỉm cười thân thiện và đặt câu hỏi cho mọi người: “Vì sao các bạn tìm đến thiền?”. Có một vài phát biểu của các bạn trẻ khiến tôi vô cùng ấn tượng. Xuất phát từ công việc đang theo đuổi, một cô giáo đến với thiền để tìm cách nuôi dưỡng tâm hồn và định hướng sống cho các em học sinh. Một thiền sinh nữ khác vì muốn chấm dứt việc gây tổn thương cho những người xung quanh nên mong muốn thiền sẽ cho bạn ấy biết kiềm chế cảm xúc. Khác với mục đích hướng đến người khác, một thiền sinh nam đang khởi nghiệp tìm đến thiền để tập tính cách quyết đoán và kiên trì. Và cuối cùng, giác ngộ Phật pháp là ý kiến cao siêu nhất khiến cả thiền đường phải ngạc nhiên. Còn với riêng tôi, tôi đến với thiền không phải do nó nằm trong 10 môn học bắt buộc mà tôi muốn được soi rọi vào sâu trong vô thức của mình, tìm ra được điều gì trong quá khứ đã chi phối những hành động ở hiện tại. Từ đó, tôi sẽ tự nhiên cư xử bình tĩnh, linh hoạt và ra quyết định sáng suốt.

Hiểu được mục đích chung nhất của lớp học, sư cô Hằng Liên đã tìm được cách giảng dạy phù hợp. Sư cô yêu cầu mọi người hãy chọn cho mình tư thế ngồi thoải mái nhất, nhắm mắt lại và bắt đầu tịnh tâm. Sư cô đọc một bài kệ bằng tiếng Bali nhẹ nhàng nhưng mang nội lực mạnh mẽ, tác động sâu đến tâm thức của mỗi người rồi tiếp tục hướng dẫn:

– Quý vị tập trung phát triển khả năng tĩnh giác, nhận biết hơi thở xung quanh vùng mũi, đầu lỗ mũi, từ vị trí dưới mũi trên môi. Khi vọng tưởng đến, không được theo dòng suy nghĩ miên man mà bị nó dẫn dắt, cũng không cần gồng người chặn đứng nó lại. Ta chỉ cần chấp nhận là vọng tưởng đã xuất hiện rồi trở lại tập trung vào việc nhận biết hơi thở tự nhiên.

Trong suốt 30 phút ngồi thiền lần đầu tiên, đôi khi tôi để những chuyện quá khứ làm tâm mình xao nhãng, đôi khi tôi miên man tưởng tượng đến viễn cảnh tương lai nhưng rồi tôi cũng cố gắng kéo mình về thực tại, tập trung nhận biết hơi thở tự nhiên: ngắn/ dài, nóng/ lạnh, mạnh/ nhẹ. Sau 20 phút, hai chân tôi mất cảm giác và lưng cứng đờ. Cảm giác thân thể tuy có đau đớn nhưng có lẽ nó dễ vượt qua so với sự lôi kéo của vọng tưởng.

Kết thúc 30 phút, mọi người cùng bày tỏ cảm nhận của mình và sư cô diễn bắt đầu giải thiền phản ánh con người như thế nào. Anh bạn trẻ cố dùng lý trí để ngồi ngay ngắn, tập trung vào hơi thở nhưng được 10 phút thì đã mở mắt ra, 20 phút còn lại thì ngồi mong chờ khoảng thời gian “cực hình” kết thúc. Sư cô nói rằng đấy chính là biểu hiện của con người có lý trí nhưng thiếu kiên nhẫn với khó khăn dài hạn. Trong thời gian vọn vẹn ấy, có một bạn nữ khác đã vẽ ra viễn cảnh 5 năm sau mình sẽ trở thành người như thế nào. Sư cô Hằng Liên phân tích vọng tưởng đó phản ánh bạn nữ này là con người mơ tưởng, tâm trí luôn đi xa khỏi hiện thực khách quan. Từ hai trường hợp trên, sư cô tổng kết về ý nghĩa của thiền định lãnh đạo bản thân:

– Lãnh đạo bản thân là sự dẫn dắt “thân” và “tâm”. “Thân – tâm” không thể tách rời, không mâu thuẫn nhưng tâm trí như con vượn, con ngựa, “thân” ở đây mà “tâm” vượt khỏi không gian, thời gian. Ngồi thiền là để “tâm” trở lại với “thân”. Khi “tâm” hoà điệu cùng “thân” thì con người sẽ điềm tĩnh suy nghĩ cho hiện tại, biết kiểm soát những cảm xúc mạnh và không bị ngoại cảnh chi phối.  Có lãnh đạo được bản thân thì mới lãnh đạo được người khác.

Sau những hướng dẫn cơ bản của ngày đầu tiên, sáng hôm sau, sư cô Hằng Liên động viên mọi người ngồi hai lượt, lần lượt 40 phút và 30 phút. Đối với những người vừa mới tập làm quen thì việc ngồi thiền liên tục đem đến một trải nghiệm mới mẻ. Những thiền sinh nam đều thấy mình tràn đầy sinh năng lượng cho lần đầu nhưng cạn dần về cuối. Điều đó diễn ra ngược lại với thiền sinh nữ. Qua hiện tượng này, sư cô khái quát lên đặc điểm về giới:

– Người nữ ngồi thiền lượt đầu tiên bị đau vai nhưng đã chấp nhận và vượt qua ở lượt thứ hai nên cơ thể hết đau, còn người nam trước mạnh sau yếu. Nó phản ánh sự khác biệt giữa hai giới trong vấn đề lãnh đạo bản thân, hôn nhân và công việc. Khi gặp khó khăn, người nữ phát huy được bản tính kiên trì, nhẫn nại, còn người nam mang ý chí mạnh mẽ, sẵn sàng đối đầu với thử thách. Như vậy, cả hai giới cần biết được khuyết điểm của mình và học tập điểm mạnh của đối phương để có thể hoà hợp trong đời sống. Thành công trong lãnh đạo bản thân ắt dẫn đến thành công trong hôn nhân và cuộc sống.

Ngoài những bài học sâu sắc mà sư cô Hằng Liên đã dạy, suốt hai ngày làm quen với thiền định, tịnh khẩu và ăn trong chánh niệm đã thay đổi phần nào con người của tôi. Khoá học ngắn này yêu cầu mọi người phải tịnh khẩu. Tịnh khẩu là để tâm được tịnh. Tịnh khẩu là cách thức trở về với cốt lõi bên trong của sự sống, thư giãn và chấm dứt những day dứt nội tại. Cổ họng được “giảm tải”, tai bỏ mặc mọi cuộc gọi, email và tâm tạm lánh nhịp sống hối hả ngoài kia, tôi được sống với người bạn thân nhất suốt 22 năm qua: chính tôi. Và trong 2 ngày đó, tôi đã ăn trong chánh niệm, ăn một cách biết ơn và trong thanh thản. Sau khi sư cô đọc một bài kệ, tôi bắt đầu ăn từ tốn và nhai kĩ – điều mà người đô thị ngày nay hiếm khi có được khi bị lôi kéo bởi những con sóng bận rộn. Vì ăn trong chánh niệm nên cơm rau đạm bạc trở nên ngon đến lạ. Tôi cảm thấy được vị ngọt của bắp cải luộc, nấm carot, vị chua thanh thanh của canh và vị nồng nguyên chất của xả.

Có lẽ bởi tất cả những lý do trên và cộng thêm thân tâm được thanh tịnh một phần sau hai ngày tịnh khẩu và ăn chay nên tôi đã trở nên thay đổi. Sống chậm và an nhiên hơn. Lãnh đạo bản thân không gì khác là ngay khi tuổi đời còn tươi trẻ, ngay khi nguồn sống đang sục sôi và đâm chồi, ngay khi tim còn khao khát được cống hiến mà con người đã biết cách điều phối cảm xúc và thân thể mình khỏi những tác động của ngoại cảnh. Lãnh đạo bản thân đi từ “trí” đến “tuệ” là vậy.

Võ Bảo Trâm

 

TIN KHÁC
TIN LIÊN QUAN