Tại sao có đạo Phật ?

276

  Trước khi đạo Phật xuất hiện đã có rất nhiều tôn giáo mang tính cách thần bí của các bậc “Thần Thánh”, nhưng con người bắt đầu tôn sùng dẫn đến giết hại sinh vật để cúng tế hy vọng làm vừa lòng các sức mạnh siêu nhiên, họ tin rằng bằng niềm tin và tạ ơn này các thần linh sẽ chở che và ban cho họ có cuộc sống thuận lợi, an bình. Sự hình thành tôn giáo này được hình thành bởi con người từ lúc khởi thủy để bảo vệ con người khỏi những sự sợ hãi, bất an về thiên nhiên. Nhưng nó chưa loại bỏ hoàn toàn những khó khăn của cuộc sống vốn đa dạng sắc màu nên thứ con người cần đến là cuộc sống tâm linh, đạo đức để hoàn bích ý niệm “gặp gỡ con người trong từng xã hội”.

1. Đạo Phật xuất hiện

Đạo Phật không phải là một tôn giáo hỗn tạp hay thành lập bằng những tư tưởng đạo lý linh tinh. Đạo Phật không thu thập các chất liệu tôn giáo khác hay tư tưởng triết lý nơi này nơi nọ… đạo Phật có đặc tính riêng biệt:

Không giáo điều

Đạo Phật loại bỏ một số quan niệm sai lầm đã được duy trì bởi con người từ hàng ngàn năm, niềm tin tôn giáo cho rằng linh hồn là một thực thể vĩnh viễn, nó được tạo ra bởi Thượng đế.

Theo đạo Phật, đó chỉ là ảo mộng, sự hiểu lầm trong ý thức của con người. Khái niệm linh hồn là vấn đề quan trọng trong mọi tôn giáo nhưng chỉ Đức Phật mới tuyên bố không có một lý do nào cho chúng ta tin vào sự hiện hữu của linh hồn.

Ví như ngày xưa loài người đều tin rằng: “Mặt trời, mặt trăng xoay quanh Trái đất” cho đến khi Coperrnicus thế kỷ XIX khám phá ra “Trái đất xoay quanh mặt trời và mặt trăng”.
Ngoài ra, còn một khái niệm sai lầm khác về Trái đất, họ cho rằng “Trái đất bằng phẳng”, sau Galileo chứng minh rằng “Trái đất hình tròn và không bằng phẳng” là đúng so với nhiều khám phá khoa học ngày nay.

Đức Phật không tán thành niềm tin cho rằng nghi thức và nghi lễ tôn giáo là phương tiện duy nhất để tìm ra sự giải thoát. Theo Ngài, sự phát triển về luân lý, thanh tịnh tâm trí là những khía cạnh trong cuộc sống đạo lý dẫn đến ý niệm giải thoát cuối cùng. Ngài cũng vạch rõ, con người hoàn toàn chịu trách nhiệm về mọi hậu quả do chính mình tạo tác; đau khổ hay hạnh phúc do chính chúng ta là chủ nhân. Đức Phật khuyên mọi người nên rèn luyện tâm trí để hoàn thiện cuộc sống hòa bình, hạnh phúc cho thế nhân đó là trách nhiệm của mỗi người con Phật. Biết đẩy lùi những khổ đau, không toại nguyện giữa đời thường, là cơ hội tốt để hoàn thành chính mình và gửi thông điệp niềm vui đến nhân loại, cộng đồng sống đời an lạc.

Đối đầu với thực tế

Đạo Phật luôn khuyến khích con người hãy đối đầu với những sự kiện cuộc sống, chấp nhận sự thật dù nó thế nào. Cho nên, Phật tử không bác bỏ những vật chất được khám phá bởi những nhà khoa học. Trong giáo lý của Ngài, chúng ta thấy vang vọng lời khuyên lấy thực tiễn làm cơ sở cho con người hoạt động thỏa đáng, không phí phạm thời gian và nỗ lực khôn ngoan cho sự tiến bộ của loài người. Đức Phật dạy con người phải chu toàn nhiệm vụ đối với gia đình, thân quyến, bạn bè, cộng đồng xứ sở và liên kết quốc tế.

Phật giáo dạy chúng ta phục vụ tha nhân, hy sinh lợi ích riêng để chia sẻ những khổ đau của nhân loại, tôn trọng giới cấm hay kỷ luật, tự giác mà không bị áp đặt của điều răn hay quyền năng vô hình nào.

Sự toàn bích này là mục tiêu cao nhất mà con người phải đạt được để sống hòa bình và đạt đỉnh cho giải thoát; xấu hay tốt đều do con người tự lực cánh sinh; hạnh phúc, Niết Bàn có thể chứng nghiệm ngay trong đời này. Phật dạy chúng ta đến để xem xét giáo lý của Ngài, phân tích và tìm hiểu chứ không phải tin suông, mờ ám.

Luật vũ trụ

Đức Phật là người Thầy khám phá ra bản thể của vũ trụ vạn năng, Ngài khuyên ta nên sống phù hợp với định luật này, nghĩa là không chống lại hoặc tàn phá thiên nhiên như chặt cây, phá rừng, lấy đá, lấy cát… tài nguyên bị thiệt hại, gây nên bão lũ. Sống ích kỷ, tham danh, không đạo đức… tạo ra quả xấu như cuộc sống hỗn loạn, chiến tranh… dẫn đến sự diệt vong của con người.

Thực tế cuộc sống theo Phật giáo là khổ đau và nó theo ta suốt đời. Thế giới và con người nói chung ở đâu cũng chịu khổ đau, tai ách và không một chúng sanh nào thoát được, đó là chân lý. Tuy nhiên, sự công nhận thực tế phổ quát này không có nghĩa là chối bỏ hoàn toàn lạc thú, hạnh phúc, danh dự, thành công. Tham lam nhường bước cho hòa hợp. Rèn tâm lương thiện, loại bỏ tư tưởng xấu tìm ẩn trong tâm, vấn nạn tai ách thiên nhiên, ích kỷ… sẽ nhường bước cho sự rộng lượng, khoan thứ.

Lối sống chuẩn mực

Đạo Phật khuyên con người nên theo con đường trung đạo trong mọi sinh hoạt đời thường. Ý nghĩa của con đường trung đạo không những để tránh hai cực đoan (ép xác và hưởng lạc) mà là học hỏi để sử dụng đúng tri giác hay khả năng con người mà không lạm dụng chúng quá đáng.

Mục đích của Phật giáo là thức tỉnh nhân loại để đạt hòa bình và hạnh phúc tối thượng do sự thấu triệt tâm thức và thiên nhiên. Mục đích này không phải là tạo ra một số ảo tưởng hay thỏa mãn cảm xúc. Phật giáo chỉ rõ cho ta thấy hai mặt của một bức tranh đa sắc đầy đau khổ và đạt thành hạnh phúc giúp ta thức tỉnh, nhận định phương thức nào có thể sửa chữa những đớn đau về tinh thần, sự thất vọng và bất toại nguyện.

2. Thế nào là trí tuệ?

Theo Phật giáo, trí tuệ con người căn cứ vào chánh kiến, chánh tư duy, hiểu biết về vũ trụ và sự phát triển tuệ giác không những cho chúng ta nhận biết chân lý mà từ đó sẽ nhận được phương cách đạt được giải thoát hoàn toàn những bất toại nguyện của sinh hoạt đời thường.

Thế nên, trí tuệ thực sự không thể tìm thấy trong nhà trường, phòng thí nghiệm, các nghiên cứu khoa học, hoặc sự nảy mầm của tâm linh qua cầu nguyện và thực thi một số nghi thức, nghi lễ. Trí tuệ thuộc phạm vi của tâm nên khi chứng nghiệm và thanh tịnh hóa được hoàn tất, bao gồm sự hoàn hảo cao nhất, trí tuệ này được khám phá.

Mục đích của con người là đạt được trí tuệ ấy, thay vì tìm cái bỏ xó bên ngoài không gian, con người phải nỗ lực săn tìm bản chất uyên nguyên của cái tuệ giác trong không gian, nơi chính mình để đạt được con đường đến đích tối thượng.

Con người có thể loại bỏ lực lượng thiên nhiên không thuận lợi bằng cách củng cố và thanh tịnh hóa tâm để đạt được an bình tối thượng.

Đức Phật sử dụng óc và tim của mình để kết tinh trí thông minh của con người cùng với lòng từ bi và trí tuệ để hiểu mọi sự trong viễn cảnh một cách đầy đủ. Do đó, giáo lý của Ngài không bao giờ trở thành triết lý khô khan mà là một phương pháp thực tiễn để giải quyết các vấn đề con người.

Theo Đức Phật, một vị Thầy của con người phải tìm ra giải pháp để giải quyết những vấn đề cuộc sống thông qua sự thanh lọc và phát triển tâm con người. Đó là lý do tại sao Đức Phật không bao giờ tự giới thiệu Ngài là bậc cứu tinh siêu nhiên. Theo Ngài, chúng ta là những vị cứu tinh của mình và “hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi”.

Sự tự do của tín đồ Phật giáo

Là tự do mà từ đó Phật giáo được ca ngợi. Chúng ta hoàn toàn tự do để phán xét và gia giảm, hoặc chấp nhận hay bác bỏ. Chúng ta không bị bó buộc phải chấp nhận bất cứ điều gì mang danh nghĩa tôn giáo, chúng ta chỉ tôn kính sự vĩ đại của bậc Đại Đạo Sư.

Phật tử có quyền thẩm xét, nghiên cứu và chấp nhận khi thấy điều đó thích hợp với nhận thức của mình. Phật tử không bao giờ bị cấm làm cái này hay cái kia mà chỉ nói là hạn chế tối đa hoặc không nên làm điều đó, vì nó gây hậu quả không tốt cho đại chúng (sát sanh, trộm cắp,…) Phật tử làm một số điều thiện không phải vì đạo Phật đòi hỏi phải làm mà do họ nhận thấy giá trị và ý nghĩa của những hành động ấy mang đến phúc lợi cho mình và người khác.

Tóm lại, Phật giáo là tôn giáo tự do, không bao giờ hạn chế công việc riêng của con người, nếu những việc riêng này không gây mất đạo đức, vô luân hay tác hại sâu xa, Phật tử hoàn toàn tự do dựng lập gia đình theo nguyên tắc căn bản đạo lý.

Giáo lý của Đức Phật là thông điệp hòa bình đầy thiện chí, không áp đặt một hình thức lợi dụng nào, không làm đảo lộn những hoạt động văn hóa đang hiện hữu.

Theo Đức Phật, chúng ta cần thấy biết việc phải đối đầu với những khổ đau, không hạnh phúc trên trần thế này là do lòng tham tràn ngập trong tâm thức: tham – sân – si. Ba loại sức mạnh của lòng tham này dẫn dắt chúng ta trôi lăn trong ba nẻo, sáu đường, chừng nào ba anh chàng này không tồn tại nữa là ngày ấy chúng ta ngẩng cao đầu vẫy tay chào “vĩnh biệt luân hồi”.

Tin hay không tin, giáo lý của Phật vẫn ảnh hưởng sâu xa đến tất cả mọi người. Thông điệp của Ngài gửi cho thế giới không bạo lực, không một giọt máu đổ. Giáo lý này soi sáng con đường cho nhân loại vượt qua một thế giới bất toại nguyện, đem đến một thế giới mới sáng ngời, thương yêu, hạnh phúc và mãn nguyện.

Giáo lý của Phật có thể được chấp thuận mà không sợ hãi, không mâu thuẫn với những khám phá và những thành quả khoa học hiện đại, hãy thư giãn, nghỉ ngơi để giảm bớt căng thẳng.

Kinh tế càng tiến bộ lớn mạnh, chính trị càng sáng tỏ, khi ấy, ta lại càng cần đến thuốc an thần, thuốc giảm đau để sinh hoạt bình thường. Chúng ta phải uống một viên thuốc để thức, một viên để ngủ và một viên để thư giãn.

Ngày nào con người chuyển hóa được 3 loại sức mạnh của tham – sân – si sẽ giảm thiểu được hàng ngàn vấn đề làm rối loạn tinh thần… chừng ấy thôi, sự cẩn thận, khôn ngoan, giới hạnh và lòng từ ái vô bờ là đầu mối tích cực để phát huy Phật tính tiềm ẩn trong tất cả mọi người.

TKN. Như Như