Nguồn Tâm

1062

  Có một cái gì thật dịu ngọt mà cũng thật hùng tráng tỏa ra từ Ni giới cố đô Huế thời hiện đại. Đó là sự nhẹ nhàng nhưng đầy hùng lực mà chúng con có thể tìm thấy trong hơi thở của Thầy. Thầy là một Ni trưởng tiếng tăm cả nước, về cuối đời Thầy sống dưới mái chùa Hồng Ân. Mọi người đều gọi Thầy một cách giản dị là “Sư Bà Diệu Không”.

Tiền thân, Sư Bà là tiểu thư khuê các, con gái út của thượng thư Bộ Học kiêm Bộ Lễ Hồ Đắc Trung và bà Châu Thị Lương. Sư Bà tên thật là Hồ Thị Hạnh sinh năm 1905 (Ất Tỵ). Thời thơ ấu, Sư Bà được sống trong tình yêu thương của song thân cùng sự bao bọc của ba người chị gái. Một người chị là phu nhân của hoàng thân Ưng Uý, mẹ của nhà bác học Bửu Hội, sau này là Sư Bà Diệu Huệ (tiểu thư Hồ Thị Huyên); người chị thứ hai là tiểu thư Hồ Thị Chỉ, là bà hoàng phi của vua Khải Định, người thứ ba là Hồ Thị Phương (bà tham Ngô).

Đến tuổi trăng tròn, biết bao người học thức, con nhà danh giá muốn kết duyên nhưng lạ lùng thay, không một ai lọt vào mắt xanh của Người, lúc này đang là nữ sinh trường Đồng Khánh (Huế), có hoài bão theo con đường của nữ sử Đạm Phương, hoạt động yêu nước, cất cao tiếng nói nữ quyền.

Chí hướng đã định nhưng còn nhiều rào cản, nhất là gia đình. Cha mẹ Người nhất quyết can ngăn hoạt động chính trị và xã hội và chỉ muốn Người yên bề gia thất. Người cũng đành vâng lời song thân,thế nhưng người mà Sư Bà chọn lại có gia cảnh oái oăm, chẳng qua là vì muốn giúp người ta trong cảnh khốn cùng. Người chấp thuận lời cầu hôn của ông Tham tá cơ mật viện Cao Xuân Xang, con trai cụ Cao Xuân Dục, mặc cho dư luận xôn xao, bao người tiếc nuối vẻ ngọc ngà, “ Đám cưới hay là một đám tang/ Cả nhà lớn nhỏ thảy kêu than/ … Kẻ thì nói ngu người nói dại/ Người cho là dở kẻ cho gan”.

Duyên nợ trần gian gắn bó chưa đầy một năm, Người sanh hạ được một người con trai là Cao Xuân Chuân thì phu quân Người qua đời. Sau khi chồng mất, Người sắp xếp chu toàn việc gia đình rồi tập trung học hỏi Phật pháp, tham gia hoạt động từ thiện và nỗ lực ủng hộ phong trào chấn hưng Phật giáo. Người tiến hành vận động xây dựng nhiều Ni viện để làm nơi đào tạo Ni giới Phật giáo cả nước.

“Khoác áo nhu hòa thiệt khỏe không
Hiếu tình hai chữ trả đền xong
Mến đạo thương đời một điểm trong.”
(Nữ Sĩ Đạm Phương)

Lúc này đất nước chiến tranh, để thuận lợi cho việc giao thiệp và hoạt động giữa quần chúng, Người vẫn giữ hình thức của một nữ cư sĩ để thuận tiện hoạt động Phật sự. Đến năm 1944, hội đủ duyên lành Người được thọ giới tam đàn cụ túc tại Giới đàn Thuyền Tôn do Đức Trưởng lão Giác Nhiên làm Hòa thượng Đàn đầu.

Sư Bà Diệu Không đi vào đời với đại nguyện “Trên cầu Phật đạo, dưới độ chúng sanh”. Người rộng bước đóng góp trí tuệ và từ bi cho Đạo pháp và dân tộc, quyết tâm thực hiện hoài bão lớn lao và đã hoạt động đa dạng trên nhiều lĩnh vực: giáo dục, văn hóa, từ thiện, xã hội, đào tạo Tăng tài, sáng lập và xây dựng nhiều Ni viện, chùa chiền, tích cực vận động thành lập các Đại học Phật giáo.

Sư Bà là một nhân vật có tài năng và đạo hạnh, có tầm ảnh hưởng lớn trong đạo lẫn ngoài đời. Người là một nhà Phật học thông tuệ đã từng dịch nhiều sách, thường viết trên các tạp chí Phật giáo như Viên Âm, Giác Ngộ, Từ Quang, Liên Hoa … Người dịch các bộ kinh luận quan trọng như Thành Duy thức luận, Lăng già tâm ấn, Di Lạc hạ sanh kinh, Đại trí độ luận, Trung Quán luận lược giải … Ngoài ra, Người còn sáng tác nhiều thơ ca về khuyến tu, giáo dục nữ giới và nhiều câu chuyện về đạo lý và tình người …

Người luôn có khả năng làm cho những đạo lý thâm sâu, ít người với tới được trở nên dễ hiểu, dễ tiếp nhận và gần gũi với người Phật tử, vì thế thơ văn của Người được xã hội hoan hỷ đón nhận, qua đó mọi người thấy được cách áp dụng Phật pháp vào đời sống an lạc như thế nào. Trong đạo, lối sống dung dị kết hợp với tầm trí tuệ cao là bài học thân giáo cho hàng đệ tử noi theo. Người như là một bậc Thầy tâm linh được thương kính nhất của Ni giới. Ngoài đời, Người là một trí thức Phật giáo tài ba, một người vinh danh giá trị phụ nữ Việt Nam.

Hình ảnh người Thầy, một vị nữ tu tại thế hơn 90 tuổi, với vóc dáng uy nghiêm ngày đó trông thật dõng mãnh. Hành trạng của Người thật là cao cả, sáng mãi trên cả chiều dài đất nước, khiến cho nhiều thế hệ chúng con khắp mọi nơi phải học tập noi theo Người cho đến trọn đời.

Thành kính tưởng niệm ngày Húy nhật thứ 20 của Giác linh Ni trưởng Bổn Sư .

Tâm Nguyên