Nghiên cứu học thuật bên bờ rào thạc sĩ Phật học

300

HĐ      Nối lại vết tích của phong trào phục hưng Phật giáo vào tiền bán thế kỷ XX, ngày 17/12/2020 vừa qua, Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM (Cơ sở I) đã tổ chức bộ môn dành cho Thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Phật giáo với chủ đề chính: “Phong trào phục hưng Phật giáo các nước trên thế giới”, dưới sự hướng dẫn của NS.TS. Thích Như Nguyệt. Lớp học với sự tham gia của 32 học viên nhưng không khí diễn ra cuốn hút như một “diễn đàn” giữa trung tâm Phật học Thành phố. Qua 4 ngày làm việc cật lực, buổi học cuối cùng được kết thúc với 7 chủ đề ấn tượng, pha lẫn nhiều gam màu mới lạ khi phác họa một bức tranh chung về “Phật giáo quanh thế giới” trong lối nhìn của thế hệ đương đại. Trong đó, 5 chủ đề được trình bày qua sự làm việc, hoạt động của nhóm và 2 chủ đề được trình bày trong sự nghiên cứu, tìm hiểu mang tính cá nhân.


Nội dung chính của nhóm thứ nhất xoay quanh phong trào phục hưng Phật giáo Tích Lan với các nhân vật nổi tiếng như Trưởng lão Migettuwatte Gunananda, Henry Steel Olcott, Blavatsky… được diễn trình với sự tham gia của 4 Tăng sinh: Ân Truyền, Tâm Chánh, Trung Bảo và Huệ Nghiêm.

Nhóm 2 trình bày về Phật giáo bản địa xứ Nam Kỳ vào đầu những thập niên của thế kỷ XX với sự đóng góp lớn lao của Hòa thượng Khánh Hòa. Từ sự trình bày của Tăng sinh Bổn Đức và Ni sinh An Huy, những kiến thức chung về bối cảnh giai đoạn lịch sử được thâu tóm xúc tích, đồng thời đưa ra những hướng đi mới cần có cho Phật giáo trong bối cảnh hiện đại. Qua đó, nhấn mạnh những ưu tư đổi mới, bổ khuyết về phương thức tu tập, hành trì; phối hợp giữa tu sĩ và cư sĩ; Việt ngữ kinh điển Phật giáo và chương trình đào tạo Tăng Ni.
Nhóm 3 dưới sự trình bày của Ni sinh Minh Đạt và Huệ Lộc đã mang lại một không khí mới mẻ không kém, đến từ làn sóng chấn hưng Phật giáo Âu – Mỹ với đề tài “Dhammapala – người phục hưng Phật giáo”. Qua đó, Dhammapala không chỉ là một nhân vật tự hào của Phật giáo phương ngoại mà còn là chiếc bóng lớn tỏa mát cho tín đồ Phật tử trên khắp năm châu. Cuộc đời và đạo nghiệp của ông vì thế đã được các Ni sinh rút tỉa thành những bài học thực tiễn.

Nối tiếp đó, nhóm 4 với sự diễn trình của Tăng sinh Thiện Mãn và Ni sinh Diệu Huệ qua đề tài “Nhập thế bi hùng của Ambecker trong phục hưng Phật giáo Ấn Độ” đã tổng quan được công lao và di sản của Ambedker sau chặng đường dài đấu tranh, trả Phật giáo về đúng vị trí vốn có của mình.


Nhóm 5 với chủ đề “Thái Hư Đại sư – nhân vật tiêu biểu trong phong trào chấn hưng Phật giáo tại Trung Quốc” do Tăng sinh Bổn Đức trình bày đã khái quát được tư tưởng chủ đạo của Ngài Thái Hư. Đồng thời, bài diễn trình cũng đưa ra một mấu chốt quan trọng để nghiên cứu thực hư “Phong trào chấn hưng của Phật giáo Việt Nam có thực sự bắt nguồn từ phong trào chấn hưng của Phật giáo Trung Quốc?”

Nhóm 6 với chủ đề “Vai trò cư sĩ trong phong trào phục hưng Phật giáo ở miền Bắc” qua sự trình bày của Tăng sinh Trí Phước, Thánh Phú, Thiện Mãn đã mang lại một nét đặc trưng của thành phần cư sĩ trí thức Việt Nam trong vai trò chấn hưng Phật giáo Đàng Ngoài.
Cuối cùng là sự diễn trình của Sư Minh Văn (hệ phái Khất sĩ), đã thay lời đúc kết và góp phần tổng quan lại các phong trào chấn hưng Phật giáo trong nước cũng như quốc tế. Trong khoảng thời gian cho phép, Sư đã khái lược những đóng góp của các sơn môn, pháp phái, đồng thời phô diễn được lực lượng chấn hưng Phật giáo vào nữa đầu thế kỷ XX.

Nhìn chung, Thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử khóa III, với sự hiện diện của 32 Tăng Ni sinh là một con số rất khiêm tốn so với tổng số hàng trăm, ngàn số lượng sinh viên thuộc bộ phận giáo dục của Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM. Dù vậy, sự sàng lọc sau hệ Đại học với con số này cũng là một kỳ vọng lớn cho sự nghiệp giáo dục, nghiên cứu Phật học tại nước nhà. Theo đó, việc đòi hỏi kiến thức, kỹ năng chuyên môn không ngoài mục đích đảm bảo cho chất lượng đầu ra Thạc sĩ. Có thể nói, 15 phút cho mỗi đề tài không phải là điều dễ dàng để có thể truyền đạt nội dung trọn vẹn, sắc bén. Nhưng dấu ấn để lại nhiều nhất là sự cộng tác, kết hợp tinh thần học tập, làm việc nghiêm túc của tất cả thành viên. Đặc biệt, phải ghi nhận những nỗ lực của các học viên Ni Thạc sĩ khi bộc lộ một sự đột phá lớn so với thời gian còn lưu trú tại nội viện Học viện cơ sở 2.


Đáp lại tinh thần hăng say và nhiệt huyết của chư Tăng Ni sau những giờ làm việc tích cực, “diễn đàn nhỏ” được kết thúc bằng những phần quà khích lệ học tập do Ni sư Như Nguyệt trao tặng bao gồm các phần tịnh tài được gói trang trọng kèm theo những bộ cổ tạp chí vừa mới tái bản mang tên Từ Bi Âm, Viên Âm, Hải Triều Âm, Đuốc Tuệ… Tất cả như muốn khơi dậy một thế giới nghiên cứu học thuật hòa lẫn những trăn trở cho việc phục hưng một nền Phật học mang tính cấp tiến trong thời buổi hiện đại.

Nhật Nhã