Mừng ngày Báo chí Việt Nam

115

  Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (ngày 21/6) là ngày kỷ niệm ngày ra đời của báo “Thanh niên” do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập 21 tháng 6 năm 1925. Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21/6 hàng năm là dịp để toàn thể nhân dân tôn vinh, tri ân những nhà báo đã đóng góp tâm sức vì một nền báo chí nước nhà vững mạnh, đưa đến độc giả những bài báo phản ánh chân thực các vấn đề đời sống, văn hóa, xã hội, những câu chuyện truyền cảm hứng và những tấm gương đáng tôn vinh.

Báo chí làm đẹp, làm giàu cho vốn văn hóa của dân tộc. Vì báo chí thể hiện được mọi khía cạnh văn hóa – xã hội của đất nước, nhất là ngôn ngữ. Báo chí cũng là nơi gìn giữ và sáng tạo ra nhiều từ mới, thuật ngữ mới không chỉ trong cách viết, cách thể hiện mà còn được thể hiện rõ và đậm nét trong ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.

Báo chí hướng tới tính nhân văn; Chân – Thiện – Mỹ bằng cách đăng tải nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật, khoa học, âm nhạc và các lĩnh vực khác.

Tầm quan trọng của báo chí không chỉ hướng đến những đổi mới trong nước mà còn giúp cho người dân tiếp cận các tri thức văn hóa trên thế giới.

Báo chí góp phần nâng cao văn hóa, đưa mọi người lại gần nhau hơn.
Báo chí dũng cảm chiến đấu chống lại những cái xấu ác, tiêu cực trong đời sống xã hội.
Cụ Nguyễn Đình Chiểu từng có 2 câu thơ nổi tiếng rằng:

“Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm
Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà”.

Hai câu thơ mang đến cho ta một quan niệm văn chương thời Trung đại, đó là quan niệm “văn dĩ tải đạo”. Văn chương giống như con thuyền, có thể nhỏ bé nhưng dẫu có chở bao nhiêu đạo thì cũng chẳng đầy, bởi vì sức “tải đạo” của văn chương là vô hạn. “Đạo” mà Nguyễn Đình Chiểu muốn nói ở đây chính là đạo đức, đạo lý làm người. Còn “mấy thằng gian” là những kẻ bán nước và cướp nước, dẫu có dùng bút vạch trần tội ác chúng thì cũng không mòn bút. Bút càng viết càng sắc bén:

“Nay ở trong thơ cần có thép
Nhà thơ cũng phải biết xung phong”.

Có thể thấy văn học nghệ thuật cũng là một mặt trận, nhà thơ nhà văn là những chiến sĩ trên mặt trận ấy với sứ mệnh lấy thơ văn làm vũ khí chiến đấu để bảo vệ đạo đức, nêu cao tinh thần chính nghĩa, chống lại mọi kẻ thù của nhân dân.

Đối với người tu sĩ, “văn dĩ tải đạo” là dùng văn chương để chuyển tải đạo. “Đạo” ở đây không còn giới hạn trong nghĩa đạo đức, đạo lý làm người hay lẽ phải nữa mà còn mang một nghĩa lớn lao hơn: Đó là con đường hướng đến Chân-Thiện-Mỹ, là con đường hướng đến Giác ngộ-Giải thoát mọi tham ái, sân hận, si mê, là con đường để trở thành bậc Thánh nhân cao.

Trong tiến trình phát triển của lịch sử văn hóa nhân loại, báo chí là một hiện tượng xã hội. Báo chí ra đời do nhu cầu thông tin – giao tiếp, giải trí và nhận thức của con người. Một khi xã hội phát triển, đời sống con người được nâng cao, trình độ dân trí ngày càng tăng, thì báo chí cũng bước lên những tầm cao mới.

Báo chí Phật giáo Việt Nam xuất hiện trong phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam, là một trong những phương tiện quan trọng làm lan tỏa tư tưởng chấn hưng Phật giáo, thực hiện nhiệm vụ hoằng pháp, xây dựng nền văn học Phật giáo trong văn học chữ Quốc ngữ, bảo tồn di sản văn hóa cổ Việt Nam vì phần lớn nền văn hóa đó mang nội dung Phật giáo. Hiểu được tầm quan trọng của văn chương cũng như vai trò của báo chí trong việc “chuyển đạo vào đời”, các bậc Tôn túc đã thành lập tờ báo cơ quan ngôn luận của Phật giáo. Tờ báo đầu tiên của Phật giáo mang tên Pháp Âm được xuất bản ngày 31/8/1929, do HT. Lê Khánh Hòa chủ biên. Nhưng sau đó, Pháp Âm phải đình bản, chỉ ra được một số duy nhất. Về sau có các tờ báo khác ra đời như:

Tạp chí Từ Bi Âm là cơ quan ngôn luận của “Hội Nam kỳ nghiên cứu Phật học” do cư sĩ Phạm Ngọc Vinh – Thư ký ngân hàng Đông Pháp – Sài Gòn thành lập 26/8/1931, HT. Bích Liên làm chủ bút.

Tạp chí Viên Âm là cơ quan hoằng pháp của “Hội An Nam Phật học” thành lập ngày 1/12/1933, Chủ bút là Bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám dưới sự chứng minh của HT. Giác Tiên và HT. Giác Nhiên.

Tạp chí Duy tâm Phật học (sau đổi thành Duy Tâm) với số đầu tiên tháng 10/1935.
Tạp chí Bát Nhã Âm, số 1 ra ngày 15/3/1936.

Tuần báo Đuốc Tuệ là cơ quan hoằng pháp của Hội Phật giáo Bắc Kỳ-Hà Nội thành lập ngày 10/12/1935, do nhà Nghiên cứu Sử học Trần Trọng Kim làm Trưởng ban Biên tập.
Ngoài ra, còn có các tờ báo tiếp nối ra đời như: Tạp chí Từ Quang, Liên Hoa Nguyệt san, Tạp chí Giác Ngộ, Ánh Sáng Phật pháp Nguyệt San…

Năm 1973, tờ báo đầu tiên của Nữ giới Phật giáo mang tên Hoa Đàm đã ra đời, do cố Sư trưởng Huê Lâm thượng Như hạ Thanh chủ biên, Tòng Lâm Ni bộ Bắc Tông xuất bản. Sau đó, do tình hình đất nước Nội san tạm ngưng hoạt động. Mãi đến năm 2013, trong công cuộc hội nhập và phát triển, Đặc San Hoa Đàm lại được xuất bản, tiếp nối và kế thừa tâm nguyện của bậc tiền bối, tạo cho chư Ni một diễn đàn để giao lưu, chia sẻ, học hỏi, đồng thời cập nhật những thông tin cần thiết và bổ ích.

Dưới sự chứng minh và cố vấn của quý Ni trưởng, từ đó cho đến nay Đặc san Hoa Đàm đã trở thành người bạn thân thiết với chư Ni, là kênh chính thống và hữu hiệu nhất, giúp Ni giới có tiếng nói riêng, góp phần phổ biến Phật pháp trong đời sống, giới thiệu những tấm gương, phẩm hạnh tốt đẹp của chư Ni tiền bối và tại tiền.

Trước đây, chúng con có nhân duyên được thân cận Ni sư Như Nguyệt, là người chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc biên tập, in ấn và phát hành báo. Chúng con mới thấy được đằng sau một tờ báo mà chúng ta cầm trên tay là cả một sự hi sinh thầm lặng, làm việc miệt mài để có được những tờ báo đẹp về hình thức, phong phú về nội dung như thế. Tiếc rằng giới trẻ ngày nay phần lớn bị chi phối bởi mạng internet, quen với lối sống vội, thích những sản phẩm “ăn liền”- những sản phẩm “tròn con mắt, no cái bụng” nhưng chất lượng thì không có, đôi khi còn là độc tố nguy hại, phần lớn giới trẻ không còn quan tâm đến “văn hóa đọc” như cái thời chưa bùng nổ công nghệ 4.0 nữa. Ít ai kiên nhẫn cầm tờ báo trên tay đọc thật say sưa từ trang đầu cho đến trang cuối. Phần lớn là xem hình ảnh và đọc lướt những bài có tiêu đề nổi bật. Ni trưởng Thích Nữ Như Như trong một lần dạy luật ở trường Hạ đã nói rằng: “Có những người nói với tôi thế này “Sư ơi con trả tiền báo nhưng con không lấy báo được không? ”Lúc ấy tôi nghe như có ngàn cây kim đâm vào tim mình”.
Chúng con thiết nghĩ, đó là một thực trạng đáng buồn, nhưng không vì thế, mà chúng ta nản lòng. Chúng con nhớ thuở xưa Đức Phật thuyết pháp có khi hội chúng chỉ còn lại một người Ngài vẫn thuyết. Thế thì trong 4.000 tờ báo mỗi kỳ chắc chắn sẽ có những người nhờ đó mà “thâm tín Phật pháp”. Vì thế, chúng con mong rằng quý Ni trưởng, quý Ni sư chứng minh và đặc biệt là Ni sư Như Nguyệt có đầy đủ sức khỏe để cống hiến cho tờ báo được phát triển lâu dài. Mong rằng chư Ni chúng ta luôn ủng hộ hết mình cả về tâm lực, trí lực và tài lực để cùng với Ban Biên tập phát triển tờ báo ngày một tốt đẹp hơn, vì đây là tiếng nói chung của Nữ giới Phật giáo, mỗi chúng ta đều có một phần lợi ích và một phần trách nhiệm.

Là một tu sĩ trẻ, đặc biệt là Ni sinh trẻ đang ngồi trên ghế nhà trường, chúng con thiết nghĩ mình phải có trách nhiệm kế thừa và phát huy sự nghiệp mà các bậc tiền bối đã dày công tạo lập. Muốn làm được điều đó chúng con thiết nghĩ mình phải cố gắng nghiên cứu học hỏi trau giồi kiến thức cả nội điển lẫn ngoại điển. Chúng con cũng cần học hỏi rất nhiều từ tấm gương đạo hạnh của quý Ngài, phải rèn luyện thêm đức tính kiên nhẫn, thắp lên ngọn lửa nhiệt huyết trong tim và nuôi dưỡng một tinh thần hi sinh phụng sự.
Điều quan trọng chúng con phải thực hành Giới-Định-Tuệ để tạo nên một “Chất tu” trong văn chương, góp phần chuyển tải Phật pháp vào đời sống một cách gần gũi và dễ tiếp nhận nhất.

Không ít các vị Thiền sư đã đem thiền vào thơ và mượn thơ chỉ thiền.

Nguyễn Hiếu Vấn đời Nam Tống đã lý giải sự dung hợp kỳ diệu này bằng một hình tượng sống động đầy chất thơ, mà sự lý giải ấy đã được hầu hết các thi hào, thi bá đời sau tán thành:

“Thi vi thiền khách y hoa cẩm
Thiền thị thi gia thiết ngọc đao”.

Tạm dịch thơ:

Thơ là áo gấm hoa Thiền khách
Thiền, dao gọt ngọc của nhà thơ.

Làm báo chính là một cách hoằng pháp tích cực và thiết thực trong mọi thời đại. Thế nên, là một “Nhà báo tu sĩ” chúng ta phải dùng “Chất tu” của mình để gọt giũa văn chương, biến những con chữ trở thành bài pháp sống động. Chúng ta cũng cần phải chú ý khi tiếp nhận, lựa chọn và sử dụng thông tin trên mạng xã hội báo chí phải kiểm chứng, khi thấy đúng sự thật mới chính thống hóa thông tin, đưa ra những bình luận sắc sảo góp phần nâng cao năng lực tư duy và nhận thức của độc giả. Chỉ có như vậy báo chí mới được xã hội tìm đọc, uy tín của tờ báo mới ngày được nâng cao, mới góp phần đắc lực phục vụ xã hội, tờ báo mới ngày càng phát triển. Điều kiện để làm được việc đó đòi hỏi Đặc san Hoa Đàm cần phải kết nối với các nhà báo có tâm huyết, trách nhiệm, đạo đức và năng lực; Tìm kiếm và đầu tư cho chư Ni trẻ là những cây bút triển vọng có cơ hội được phát huy; Tính nguyên tắc, kỷ cương, sự quan sát tinh tế, nhạy bén của Ban Biên tập cũng là một yếu tố quan trọng tạo nên sự thành công của tờ báo. Cần thiết lập trang báo online song song với báo giấy, nhằm tạo điều kiện cho nhiều độc giả tiếp cận hơn. Mỗi tỉnh cần có ít nhất một cộng tác viên với báo để kịp thời cập nhật thông tin Phật sự và đời sống tu học của chư Ni ở tỉnh đó. Hàng năm tổ chức những khóa bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí truyền thông cho chư Ni và nữ Phật tử để nâng cao trình độ và tính chuyên nghiệp. Cần có những chuyên mục quan tâm đến đời sống của chư Ni ở vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào thiểu số để góp phần đẩy mạnh công tác hoằng pháp ở những nơi đó. Ngoài ra, cần có những cuộc thi sáng tác văn chương Phật giáo để tìm ra những cây bút triển vọng đồng thời có theo những bài thêm những bài viết hay, phong cách mới lạ làm phong phú thêm nội dung tờ báo.


Chúng con tin rằng với những nỗ lực không ngừng của quí Ngài cùng với sự đóng góp ủng hộ của chư Ni cả nước, uy tính của Đặc San Hoa Đàm ngày một nâng cao, phát triển ngày càng sâu rộng, được mọi người quan tâm tìm đọc, góp phần đắc lực phục vụ xã hội như một quà tinh thần hữu ích.

Trạm Nhiên