Lời Phật dạy trong kinh Tứ Thập Nhị Chương

2084

  Kính bạch chư tôn thiền đức Tăng, chư tôn thiền đức Ni và quý Phật tử, con pháp danh là: Hải Anh. Hôm nay đầy đủ duyên lành, con xin được trình bày những suy nghĩ và hiểu biết của mình trong chương thứ 8 của kinh Tứ Thập Nhị Chương.

Trong cuộc sống hàng ngày muôn màu muôn vẻ, chúng ta gặp rất nhiều cảnh duyên, có người hiền kẻ ác, thương ghét, buồn vui… rất nhiều biến động của cuộc sống vậy làm sao để chúng ta vẫn kiên định tu hành trong những hoàn cảnh hiện thực, trước những điều chướng duyên nghịch cảnh chạnh lòng như thế?

Chúng con liền nhớ đến chương thứ 8 trong kinh Tứ Thập Nhị Chương Đức Phật đã dạy: “Người ác hại người hiền như ngửa mặt lên trời phun nước bọt, nước bọt không tới trời trở lại rớt trên mặt mình, như ngược gió ném bụi, bụi không tới người trở lại bay đầy ắp thân mình. Người hiền không thể hại họa ắt tự diệt mình.” Đây cũng là lời trấn an giúp chúng ta tu được trong những nghịch cảnh, chỉ sợ mình không phải người hiền, đã là người hiền thì không sợ kẻ ác làm hại. Giờ đây chúng ta cùng nhau đi sâu hơn vào lời dạy của Đức Thế Tôn để hiểu rõ và ứng dụng trong đời sống hàng ngày.

Trong cuộc sống nếu chúng ta gặp chuyện trái ý nghịch lòng có người vô cớ mắng ta, hãm hại phỉ báng bôi nhọ mình thì chúng ta phải nhớ tới hình ảnh “Ngửa mặt lên trời mà phun nước bọt, nước bọt không tới người trở lại rớt trên mặt mình, như ngược gió ném bụi bụi không tới người trở lại bay đầy ắp mình, người hiền không thể hại họa ắt tự diệt mình.” Cho nên, chúng ta đừng lo lắng hãy im lặng nhẫn nhục chịu đựng khi gặp phải những điều bất như ý, vì đó là thước đo là cái để giúp chúng ta tập tính nhẫn nại của người tu sĩ, đừng chạy theo những lời phỉ báng, nhục mạ của người khác, nếu chúng ta chạy theo thì chính chúng ta đã tự đốt rừng công đức của chính mình. Vì sao? Vì chạy theo cảnh ta sẽ nổi giận, sân si, lửa sân sẽ đốt hết công đức của ta. Chỉ cần một ngọn lửa nhỏ cũng có thể đốt cháy cả khu rừng. Vì thế, chúng ta hãy cẩn thận đừng lao đầu vào thị phi để ta tự hủy diệt chính mình. Những ai muốn hại ta thì nhân quả nghiệp báo sẽ tự đến với họ, đừng bận tâm chuyện ấy, hãy làm những gì lợi ích cho bản thân và mọi người, đã là người hiền thì đừng lo sợ, vì hành vi của mình là trong sạch, chỉ có những kẻ xấu mới sợ, còn chúng ta không làm việc gì sai trái thì chẳng ai hại được ta. Như trong truyện có kể lại rằng: Có một người thợ săn dắt bầy chó vào rừng săn bắn, gặp một vị tu sĩ, sau khi săn chẳng có một con thú nào thợ săn cho là xui vì gặp người tu sĩ, anh liền nóng giận xua chó cắn vị tu sĩ, vị tu sĩ hoảng sợ trèo lên cây thoát thân, người thợ săn chưa hả tức, lấy cung tên nhắm người tu sĩ bắn trúng vào chân, vì hoảng sợ và đau nên vị tu sĩ đã đánh rơi y vàng xuống, cái y trùm lên người thợ săn, đàn chó dữ thấy có người lúng túng trong cái y tưởng rằng vị tu sĩ đã rơi xuống đây, nên lại cắn người thợ săn đến chết. Cho nên, chúng ta thấy Đức Phật nói rất đúng: “Người hiền không thể hại họa ắt sẽ diệt mình.”

Cũng trong kinh Tứ Thập Nhị Chương Đức Phật đã dạy rằng:

“Người ác nghe nói làm điều thiện thì đến phá hoại, các ông phải tự kiềm chế, phải nên không tức giận và phiền trách bởi vì kẻ mang tâm ác đến hại mình sẽ tự chịu lấy điều ác đó”.

Bởi vì trong cuộc sống người ác luôn tìm cách hãm hại người hiền, có rất nhiều lí do: lòng ganh tị, người ác không thích người hiền vì nghịch ý với họ. Ở thế gian vẫn bảo: “Ở hiền gặp lành” câu nói như vang vào từng cuộc đời, từng hoàn cảnh. Sống trên đời khi tâm mình tốt biết nghĩ cho người cho đời, biết cho đi lòng yêu thương, sự sẻ chia, biết nhẫn nhịn chuyển hóa những mâu thuẫn thành những nụ cười, để biết sống hòa hợp hiền lương. Những điều tốt đẹp ấy sẽ khiến ta được nhiều người yêu mến vì không gây ra hận thù hay để người khác phiền lòng vì mình. Khi ta biết yêu thương, mình sẽ được yêu thương, khi biết sẻ chia, bạn sẽ được mọi người chia sẻ và khi biết sống tử tế với người khác, thì cũng được người khác đối sử tử tế lại. Giống như bạn cho tôi một cốc nước khi tôi khát, tôi sẽ cho lại bạn lòng biết ơn. Khi tôi buồn bạn cho tôi một bàn tay, thì bạn sẽ nhận lại được sự cảm kích của tôi. Vậy khi mình biết sống hiền lành lương thiện thì ắt sẽ được mọi người yêu thương và trân quý.

Trong Thiền Tông Trung Hoa có Thiền sư Huệ Tạng (Thạch Củng). Lúc còn tại gia, Sư chuyên nghề săn bắn, không thích gặp các nhà tu. Một hôm, nhân đuổi bầy nai chạy qua trước am Mã Tổ, gặp Mã Tổ đứng trước, Ngài hỏi:

– Hòa thượng thấy bầy nai chạy qua đây chăng? Mã Tổ hỏi lại:

– Chú là người gì?
– Thợ săn.
– Chú bắn giỏi không?
– Bắn giỏi.
– Một mũi tên chú bắn được mấy con?
– Một mũi bắn được một con.
– Chú bắn không giỏi.
– Hòa thượng bắn giỏi không?
– Bắn giỏi.
– Một mũi tên Hòa thượng bắn được mấy con?
– Một mũi tên bắn được một bầy.
– Sanh mạng chúng nó, đâu nên bắn một bầy.
– Chú đã biết như thế, sao không tự bắn? Nếu dạy tôi bắn tức không có chỗ hạ thủ. Chú này phiền não vô minh nhiều kiếp, ngày nay chóng dứt.

Ngay khi đó, Ngài ném cung bẻ tên, tự lấy dao cạo tóc, theo Mã Tổ xuất gia.

Câu chuyện trên cho ta thấy một đạo lý: cũng như bàn tay có mặt trái mặt phải và trong con người chúng ta, cũng có cái tốt và cái xấu, cái thiện và cái ác luôn song hành với nhau. Chỉ là cái nào trỗi dậy mạnh mẽ hơn thì cái đó chiến thắng và đó cũng là cái quyết định bản chất của chúng ta. Y như đoạn thiền sử trên, người thợ săn vẫn còn đâu đó lòng bao dung, thương những sinh mạng của chú nai, từ đó chú thấy được những nghiệp báo của chú, rồi từ giã ném bỏ cung tên theo Mã Tổ xuất gia. Như vậy chúng ta nên xét lại tự thân để hoàn thiện. Là người hiền thì ta không còn lo sợ, khi sống đúng với đạo thì thị phi không thể làm loạn tâm ta.

Thiền sư Vĩnh Gia Huyền Giác có nói:

“Mặc ai biếm mặc ai dèm
Châm lửa đốt trời nhọc xác thêm,
Ta nghe như uống cam lộ vậy
Tan hết vào trong chẳng nghĩ bàn.”

Lời dạy trên nhắc nhở chúng ta cứ mặc kệ những lời dèm pha, chúng ta phải ứng dụng tu hành, họ lấy lửa đốt trời làm gì đốt được, chỉ nhọc sức thêm thôi. Những lời phỉ báng, ta nghe cũng như uống nước cam lộ, tan hết vào trong chẳng có gì để bàn luận, đây là những người biết tu có sức nhẫn nhịn, biến nghịch cảnh thành thuận cảnh, thật đáng để chúng ta phải noi theo. Trong Kinh Tứ Thập Nhị Chương, Đức Thế Tôn cũng đưa ra một dẫn dụ: Có người đến mắng Phật, Phật im lặng không đáp. Người đó hỏi Phật tại sao ta mắng ông mà ông không đáp? Đức Phật bảo như nhà ông có tiệc, xong tiệc ông mang bánh cho người, nếu người không nhận thì bánh đó thuộc về ai? Người kia đáp thuộc về ta. Vì vậy, nay ông mắng Ta, Ta không nhận tự ông mang họa trở về nơi ông. Qua đây, chúng ta thấy thật chí lí vô cùng, bởi thế trong cuộc sống nếu bị mắng bị đỗ lỗi vô cớ không đúng sự thật thì chúng ta chỉ nên mỉm cười và cho qua vì nó không phải việc quan trọng mà người xuất gia chúng ta hướng đến. Chỉ cần im lặng rồi buông bỏ thì đó mới là pháp mà chúng ta cần cố gắng luyện tập để có nhiều lợi ích cho chính mình, từ đó chúng ta sẽ có nhiều cơ hội để chia sẻ với những người cùng cảnh ngộ như ta.

Như chúng con thường nghe lời dạy của thầy: “Trong cuộc sống tu hành, chúng ta đừng bao giờ chạy theo cái đúng cái sai, bởi lẽ cái đúng và sai là tùy theo quan điểm của mỗi người, vì vậy đúng sai chỉ là giả tạm, ai cũng cố chấp cho quan điểm của mình là đúng, từ đó gây ra xung đột lẫn nhau mà dẫn đến sự bất hòa. Bởi vậy chúng ta nên giúp tâm của mình như một tảng đá vững chắc không lay động trước những thị phi.”

Như trong kinh Pháp Cú, Đức Phật đã nói:

“Như đá tảng kiên cố
Không gió nào dao động
Cũng vậy giữa khen chê
Người trí không dao động.”

Như chúng con thường nghe lời dạy của ngài Thiền sư Vĩnh Gia Huyền Giác:

Âm:

Quán ác ngôn thị công đức,
Thử tắc thành, ngô thiện tri thức.

Nghĩa:

Quán lời ác ấy công đức
Đó mới chính thực là thầy ta.

Ta hãy quán chiếu những lời nói hung ác phỉ báng vốn không thật, vì ngay cả thân tâm hoàn cảnh của chúng ta còn bị vô thường chi phối tạm bợ, hà huống chi là lời nói. Lời nói gió bay, qua rồi thì mất, nếu ta cho là thật, thì bị chao đảo đánh mất đi cái chân tâm huyền diệu thanh tịnh, dẫn đến vô minh phiền não, kéo dài thêm chuỗi ngày đau khổ. Ngược lại nếu ta quán chiếu đúng pháp rõ ràng thì sẽ không chấp thủ, tạo nghiệp sanh diệt với những lời hung ác đó, không làm cho ta vọng tưởng vấp ngã, ấy cũng chính là sự kiểm chứng lại sự tu tập của chính mình khi đối duyên xúc cảnh, hãy luôn sống trong tỉnh giác, trở về với chân tâm, lìa tất cả các tướng, được như vậy thì tương ưng với đạo. Bởi vì mọi sự vật đều tồn tại trong quá trình sanh diệt, diệt sanh, nên chúng ta đừng chạy theo ngoại cảnh bám trụ chấp ngã hãy quay về sống với chân tâm hiện tiền thì vọng tưởng điên đảo sẽ không trói buộc ta nữa.

Trong rất nhiều lời dạy của Đức Thế Tôn, ở chương thứ 8 của Kinh Tứ Thập Nhị Chương, lời dạy của Ngài vô cùng thiết thực trong cuộc sống hiện tại. Nếu chúng ta đem ra đời áp dụng, thực sự sẽ được lợi lạc vô cùng. Vậy chúng ta nên cố gắng rèn luyện cho mình đức tính Nhẫn-Nhịn-Nhường, từ đó chúng ta sẽ có rất nhiều lợi ích trong cuộc sống hiện tại.

Hải Anh Bảo Hải