Lắng nghe

964

  Vâng – nghe để hiểu – để ứng xử – để hoàn thiện một con người có nhân cách, có lương tâm, có trách nhiệm là việc làm quá khó, bởi chúng ta chưa phải là bậc Thánh nhân! Nhưng đã làm con người thì phải biết nghe, biết nhìn để học cái hay của bậc Thánh hay Cha ông để lại, trong tác phẩm “Từng giọt Ma ni”, HT. Thông Bửu đã cân nhắc:

Muốn khôn con hãy lắng nghe
Nghe thông, nghe giỏi và nghe thật nhiều
Nghe tròn hai chữ mến yêu

Nghe đất đã rõ vàng son
Và nghe thẩm thấu những điều trách con.

Trong phạm vi của bài viết ngắn này, tác giả không dám luận bàn việc thế thái, nhân sinh, chỉ mong chư Ni và thế hệ trẻ biết phản biện từng ý nghĩ, từng ứng xử để trở thành hạt giống tốt, từ đó, kết thành hoa trái cống hiến và phục vụ loài người niềm an vui, hạnh phúc.

Hơn thế nữa, đạo Phật luôn chủ trương hòa bình, thức nhắc nhân loại để đạt được hạnh phúc tối thượng do sự thấu triệt về đời sống hoàn thiện. Phật giáo luôn hướng nghiệp cho Phật tử thấy rõ một bức tranh vẽ hai mặt của cuộc đời: “đau khổ và hạnh phúc” là hai anh em liền lưng, thế nên, thất vọng, không toại nguyện trong đời sống của kiếp người là vấn đề không thể tránh khỏi cho bất cứ ai.

Thế nên, từ tiếng khóc đầu tiên, tiếp nối tiếng khóc cuối cùng trọn vẹn ba vạn sáu ngàn ngày là chuỗi thời gian đầy gian truân, đầy thách thức mà mỗi người phải luôn trau dồi nhân cách, học hỏi, lắng nghe cho ý niệm tìm về những ước mơ hoàn hảo “gặp gỡ con người”, để mạnh dạn chuyển hóa những sai lầm, thói hư, tật xấu cho trí tuệ khơi nguồn đỉnh cao đạo đức.

Không phải tìm cầu ở bên ngoài mà nơi bản chất tuệ giác của chính mình là mục tiêu tự cứu lấy chúng ta, là yếu điểm góp phần hoa mỹ cho xã hội nhân sinh:

Tu oa tiếng khóc đảo điên
Mới vào cuộc sống là tiên trên đời
Ngây ngô nhìn mẹ ru hời
Trẻ thơ nào biết cuộc đời khổ đau.

Biết lắng nghe là điều hoan hỷ và ý chí tích cực giúp cá nhân hoàn thiện cuộc sống, qua giáo điển âm vang lời Phật dạy lẫn trong bữa ăn, lồng trong giấc ngủ, chúng ta phải đối đầu với những sinh hoạt thuận – nghịch bởi do bản chất tham lam, ích kỷ, bè phái, kỳ thị lẫn nhau trong trần thế. Những lợi dưỡng cá nhân đã làm con người mất đi nhân tính, lương tâm và trách nhiệm tuột dốc trầm trọng, ngày nay đã tàn phá bộ dạng, dung nhan đến trổ nóc.

Biết lắng nghe là tình cảm tỏa ngát giới hương giúp chúng ta tìm lại phương hướng, định vị giá trị an bài của sinh hoạt đời sống “Chân – Thiện – Mỹ”, phải biết làm thế nào để những ưu điểm đặc thù của các bậc tiền nhân qua nhiều thế hệ luôn đậm nét, đó là cái gương tốt nhất soi rọi lại chính mình cho lối về “tìm lại bản lai diện mục” không tắt nắng theo từng bước chân đi:

Kim nhân bất kiến cổ thời nguyệt
Kim nguyệt tằng kinh chiếu cố nhân.

Thật vậy, dù thế thời công nghiệp, mạng vi tính đa năng, chúng ta vẫn thiếu sự khôn ngoan của cha ông thuở trước. Vả lại, còn nhiều cái lố bịch, sai lầm bắt nguồn từ nếp sống văn minh, không cân bằng thuần phong mỹ tục, vô tình chúng ta đã làm băng hoại nét đẹp ứng xử, xây dựng hạnh phúc loài người của hơn bốn ngàn năm văn hiến.

Dưới ánh mắt của các bậc cao niên, họ sẽ có nhiều thẩm định giá trị luân lý, từ đó không tránh khỏi những phê phán, những hành động sai lầm dẫn đến nhiều hệ lụy, chà đạp giá trị văn hóa từ ngàn xưa.

Nếu bảo rằng cha ông có công dựng nước, con cháu ngày nay phải giữ nước là lẽ đương nhiên, là trách nhiệm hàng đầu mà còn phải biết cái hào khí của người xưa, nhân rộng sự học từ các nước bạn văn minh, vận dụng trí tuệ, kỹ năng, nâng tầm kiến tạo quốc gia giàu mạnh theo năm tháng.

Bằng sự lắng nghe để thấu triệt nỗi khổ đau kiếp người trong kỷ nguyên đầy thiên tai của đất trời chuyển động, là tất yếu từ ngàn xưa đã có nhưng chắc chắn nó không tàn phá khủng khiếp như ngày nay.

Do dân số tăng nên quy hoạch xây dựng nhà ở thiếu sự tính toán dự phòng dòng chảy, khai thác đá bừa bãi là nguyên nhân dẫn đến lũ xói khốc hại, nhà tan, cửa nát, nước cuốn người đi.

Đứng về mặt tâm linh, núi rừng, biển cả đều có quy luật của đất trời không phải tự nhiên mà chỗ này có núi, chỗ kia có đồi, tạo hóa đã an bài sắp đặt, phòng thủ giới tuyến bạt gió ngàn phương của dãy Trường Sơn.

Đương nhiên, phá núi, đốn rừng không có quy trình bảo vệ, chúng ta hiển nhiên không tránh khỏi lời ca thán: “Nhất phá sơn lâm – nhì đâm hà bá”, thế nên lắng nghe để hiểu, để thấu tận tiếng vọng âm hồn, rên xiết phận nghèo của người dân vùng lũ, thiên tai!

Lắng nghe sông núi gọi hồn
Lắng nghe đất tổ dập dồn thương đau
Lắng nghe giới trẻ lao xao
Lắng nghe bệnh tật ốm đau khổ nghèo
Lắng nghe kiếp sống bọt bèo
Lắng nghe Ni chúng eo xèo gia tăng
Lắng nghe Thầy Tổ khó khăn
Lắng nghe đệ tử nói năng ngỡ ngàng
Lắng nghe nhiều tỉnh phàn nàn
Lắng nghe học rộng sao càng khó ưa
Lắng nghe mẹ khóc như mưa
Lắng nghe đi học lưa thưa về nguồn
Lắng nghe Ni trẻ si cuồng
Lắng nghe để biết chớ buồn mà chi
Lắng nghe nguồn suối từ bi
Lắng nghe phó mặc kẻ đi, người về
Lắng nghe Phật Tổ vỗ về
Lắng nghe suy thịnh đề huề xưa nay
Lắng nghe trăm đắng ngàn cay
Lắng nghe Kinh kệ đổi thay kiếp người
Lắng nghe xin chớ biếng lười
Lắng nghe ghi nhớ để đời ngát hương.

Từng phút giây cho lời kết biết “Lắng nghe”, người viết từng phút giây đợi chờ thế hệ trẻ dù Đời hay Đạo đều nở hoa văn hóa, đạo đức thấm mặn lời nghiêm huấn của Tổ Thầy, cha mẹ:

Giấy không gói được lửa
Chiếc áo không làm nên nhà tu.

Đã và đang gặm nhấm chúng ta trong giấc ngủ mịt mờ không thấy vầng dương ló dạng, hãy tỉnh thức nhanh đi để Phật pháp nhiệm mầu mãi soi lối thời gian nhịp sống, Giới hạnh kiêm ưu là nét đẹp trang nghiêm, tông phong vĩnh chấn, để mai này tiếp nối sự nghiệp độ chúng Tăng, chừng ấy thôi, ứng xử nào cũng đẹp, cử chỉ nào cũng phi phàm cho đàn em hậu học noi dấu ngàn xưa.

TKN. Như Như