Hoa xuân của mẹ

212

  Mẹ là điển hình nhất của người nhà quê!
Anh Năm thường “công kích” sở thích đặt biệt của mẹ, nhưng tôi thì không. Tôi hoàn toàn ủng hộ mẹ, nên năm nào cũng vậy, khi những cơn mưa đi qua, tôi và mẹ lại xắn tay trồng hoa sống đời.


Con Út cùng trường phái với anh Năm, nó hỏi vặn:
– Mùa xuân cơ man là hoa nhưng sao mẹ nhất định cứ phải chọn sống đời? Nếu không có gì đặc biệt đằng sau những bông hoa quê mùa kia thì con hoàn toàn ủng hộ ý kiến của anh Năm, “hoa chanh nở giữa vườn chanh, thầy u mình với chúng mình chân quê”.
Mẹ thủng thẳng nói:
– Không có lý do đặc biệt, chỉ là yêu thôi.
Hoa trường sinh (tên gọi khác của sống đời) chỉ được một cái tên đại ngôn chứ hoa lá thì tầm thường quá. Con Út nói xong thì “bất đắc chí” than:
– Người ta đã lên tới sao Kim, sao Hỏa, Tết về muôn hồng nghìn tía khoe sắc phô hương, riêng nhà mình thì “sống đời” muôn thuở, quê ơi… quê…
Mẹ từ tốn đáp:
– Hoa vương giả tại tâm chứ không phải sắc.
Con Út chưa hiểu câu trả lời đa tầng của mẹ nên rướn cổ hỏi thêm, cứ gần Tết là mấy đứa đòi tới nhà xin sống đời, ngại muốn chết luôn… Tôi bảo: “Thì kêu chúng tới.” Nó phụng mặt: “Chị tưởng chúng xin thiệt hả? Tụi nó ba que xỏ lá thôi…”
Tôi không được di truyền khuôn mặt khả ái của mẹ (như Út) nhưng sở thích thì na ná nhau. Tôi cũng quê mùa cũng thích loài sống đời giản dị.

Sống đời chắc là cây dễ chịu và ham sống nhất thế gian. Lá cây mọc hoang dã nên trồng cực kỳ đơn giản, chỉ cần một nắm lá già cắm dưới đất cây sẽ đâm rễ nứt mầm, vài ngày sau bung ngọn cũng làm căn nhà nhỏ bừng sáng.

Hoa sống đời không kiêu, không hương nhưng đa sắc. Mỗi đợt trổ cái vòi to và bung thành những nhánh nhỏ, trên mỗi nhánh chấm những bông hoa bé xíu. Những bông hoa li ti ấy tạo nên những chùm hoa to, bồng bềnh rực rỡ.
Năm nào cũng vậy, đầu tháng 11, mẹ đã tút tát lại những chậu sống đời. Cắt tỉa cây già, giâm lại cây mới. Đến tháng Chạp, mẹ sẽ cẩn thận xếp 20 chậu hoa vào góc vườn, chừng nào hoa nở sẽ lần lượt di chuyển vào sân, tùy theo vị trí. Dù hoa chưa nở thì màu xanh đùn đùn của lá sống đời khi trời hừng nắng cũng làm căn nhà nhỏ bừng sáng.

Khoảng đầu tháng Chạp, hoa sẽ phun nụ li ti, tôi rất phấn khởi, con Út, máu mê hiện đại, cũng ra ngắm nghía rồi chưng bộ mặt cảm thán:
– Nhà người ta chưng mai, chưng cúc, chỉ nhà ta năm nảo năm nao cũng mù quáng trung thành với sống đời, quê bắt ớn.
Tôi hét: “Biết rồi! Khổ lắm! Nói mãi!”, mà nó vẫn còn đứng lải nhải, tôi bực gắt: “Hỗn láo!” Nhưng mẹ thì không, vẫn là thái độ nhẹ nhàng muôn thuở, mẹ nói:
– Lấy xấu làm đẹp, đó là sống đời. Cái tầm thường tỏa sáng mới đáng quý.
– Con vẫn thích mai, hồng, lan, huệ… cơ!
Con nhỏ đúng là ngang, tôi có giận nhưng chỉ gườm rồi đuổi đi nơi khác cho người lớn làm việc. Nó vẫn xớ rớ, tôi hét:
– Nhỏ biết gì mà lý sự… cùn, không thấy 20 chậu giờ còn 2 chậu hả, hoa quê, hoa xấu sao nhiều người đi xin vậy?
– Cũng may là chỉ còn 2 chậu cho đỡ quê… Hoa hổng có tiền không xin mới lạ…
– Cái tật trả treo, có tin sẽ ăn roi của bà chị không?
Mẹ thấy hai chị em tới hồi gay cấn nên vào cuộc:
– Nhờ có sống đời mà cái tay bỏng của “nàng” giờ không có sẹo lồi sẹo lõm đấy! Hồi nhỏ lanh chanh láu táu, chụp cây đèn dầu… cánh tay rộp lên lớp thịt đỏ hoe, làm tôi tái mặt tái mày…
Con Út tỏ vẻ không tin, xác minh lại:
– Nhờ cây sống đời à?
Sống đời chữa bỏng, cầm máu, vết thâm vết bầm rất tốt. Chị em bây mai mốt lấy chồng sinh con nên trồng một chậu sống đời làm vốn, sẽ có lúc cần.

***

– Muốn sống tốt thì phải là thứ cắm vào đâu cũng sống được.

Mẹ nói rất bâng quơ khi tỉa tót lại chậu sống đời, tôi im lặng vì hiểu thông điệp của mẹ, tự răn mình phải có nghị lực, ý chí để thích nghi với mọi hoàn cảnh.

Nhiều lúc suy nghĩ mẹ chính là hoa sống đời hay hoa sống đời là mẹ: Mồ côi cha khi còn trong bụng mẹ; đoạn trường từ thuở còn nằm nôi; bảnh mắt đã bồng em, cắt lúa mướn hết đồng trong ra đồng ngoài; yêu và lấy người đàn ông nghèo tới mức không có lấy mồng tơi để rớt; chồng chết vì sập hầm trong núi khi bụng có chửa tôi; ông ngoại bắt tái giá trong tình cảnh làm lẽ. Mẹ sinh thêm hai em. Dượng mất khi con Út mới hoài thai. Dưới gầm trời này, chắc số mẹ nằm trong số “ít chịu lận đận”!

Miền Trung quê tôi mưa bão rát mặt. Mất mùa đói khát, mẹ tay bế tay bồng dắt đám con từ Phú Yên trôi vô Cam Ranh, lạc về Vạn Giã và trở lại nơi chôn nhau cắt rốn lúc bắt đầu về già. Người ta bảo một lần chuyển nhà bằng bốn lần cháy nhà, vậy mà mẹ di cư liên tục. Không biết bằng cách nào mà mẹ lo cho ba chị em tôi đủ đầy, không đứa nào phải tới nhà giàu bồng em hay phải ăn nhờ ở đậu, đặc biệt hơn, không đứa nào thất học. Tuy chị em chúng tôi không ưu tú nhưng đứa nào cũng học hết Trung cấp. Càng nghĩ càng khâm phục mẹ!

Điều duy nhất không thể không kể là dù đi đâu ở đâu, Tết nào mẹ cũng để một chậu sống đời bên hè.

Tôi kể những chuyện ấy với Út rồi động viên:
– Thấy mẹ vĩ đại chưa? Sống đời chắc cũng chào thua.
Con Út vừa nói vừa khóc sau một cuộc hôn nhân đổ vỡ:
– Em yếu đuối nhu nhược, khó ăn khó ngủ chừ không được như…
– Lại khóc… – Tôi chỉ biết nói vậy rồi thở dài chứ chẳng biết làm gì hơn.
Út tôi cũng dạng hồng nhan đa truân (giống mẹ). Trong mấy chị em thì Út hương sắc nhất, học xong Trung cấp kế toán nhưng không xin được việc, yêu đương rồi lấy người chồng nhỏ hơn bốn tuổi. Lúc đòi cưới thì Út sống chết nói tình yêu không có tuổi, nhưng khi rinh về rồi, không bị đánh, không nuốt trôi cơm. Con nhỏ đi làm ở xưởng cá, lúc nào cũng đeo đôi kính đen trên mặt, ai cũng hỏi mắt gì ngày nào cũng đau, nó chỉ cười. Đau gì mà đau, bị đánh bầm mắt nên phải che thôi.
Tôi thấy con nhỏ bị đánh nhừ tử, xót lòng quá nên biểu:
– Cái thứ vũ phu ở đâu trôi tấp, em bỏ quách đi, tiếc gì mà để ăn đòn.
– Mình em sao nuôi nổi hai cái tàu há mồm?
– Biểu mẹ bày cho. Người ta sẽ làm nên kỳ tích khi không còn cách nào để an phận.

***

Tôi, chắc vì học sống đời “cắm vào đâu cũng sống được”, nên làm cô giáo hợp đồng ở quê, bị cắt thì vào phố. Ban đầu, tôi đi dạy, sau đi làm công ty, thay đổi liên tục, nhưng cứ nghĩ tới cây sống đời của mẹ mà phấn đấu.

Mấy rày hết mưa, đi đâu cũng nghe nói chuyện Tết, làm tôi cũng bồn chồn trong dạ. Tự dưng thấy nhớ vườn hoa sống đời quá tay. Định là Tết nay nhất định sẽ về ăn Tết cùng mẹ, mà giờ đã đứng ngồi không yên. Hai mùa Tết không về với mẹ, thời gian dài như hai thế kỷ. Mặc kệ tất cả, không muốn bâng khuâng chuyện cơm áo nữa, Chủ nhật tuần rồi, tôi tranh thủ về thăm nhà.

Bước vô sân, tôi thấy thiêu thiếu, vì trước nhà không còn mấy chậu sống đời. Mẹ nói năm nay có tới mấy trận bão liên tiếp, mưa lớn, những chậu hoa sau mưa héo hắt hết, mẹ lại bệnh đau nên không ươm được chậu nào. Tôi còn chưa kịp nói gì thì con Út bê vào một chậu sống đời mướt rượt đặt xuống hè, tươi cười:
– Con sẽ làm truyền nhân của mẹ.
Tôi lấy làm lạ, liếc nhìn thắc mắc thì Út giải trình:
– Em hết thành kiến với sống đời rồi, vì em đã biết được “chuyện tình hoa sống đời” và rất cảm động.
– Lại tạo hiệu ứng tò mò!
– Mối tình đầu đã tặng chậu sống đời cho mẹ với lời hẹn cả hai sẽ sống đời đón xuân nhưng…
Tôi đứng nhìn trân trân vào chậu hoa, chảy nước mắt:
– Ba ơi…
Con Út gắt:
– Mạnh mẽ lên, cấm yếu đuối, coi em nè! Em tính Tết này sẽ buôn hoa, hoa chủ lực là sống đời. Ngày nay, có nhiều loại sống đời mới đẹp lắm. Tính là thám thính khách hàng, nếu ổn, em sẽ biến khu vườn này thành nhà vườn, chuyên trồng và bán sống đời.
Không đợi em thuyết trình xong, tôi đưa tay ra cầm lấy bàn tay xanh xao sau dâu bể:
– Phải như sống đời, “cắm vào đâu cũng sống được” nghen!


Em không nói gì, chỉ nắm chặt tay tôi, y như một lời hứa…

Mai Chi