Chủ Nhật, 22 Tháng Năm 2022
Truyện ngắn Đâu là mùa Xuân

Đâu là mùa Xuân

  Mấy hôm trước cây cỏ còn co ro trong hơi lạnh tàn đông, thế mà chỉ sau vài đợt nắng ấm, cỏ non đã trải đều trên sân. Kim Loan bất chợt khám phá một nụ hoa vàng vừa nở ở góc vườn. Cánh hoa tuy còn e ấp nhưng cũng là một nét chấm phá của mùa Xuân mới. Đẹp nhất là những búp lộc non trên những cành cây ven đường đang rung rinh trong gió nhẹ dưới bầu trời xanh lơ. Hàng cây này không cao lắm vì mới trồng vài năm nay. Cây tràn đầy sức sống nên lộc tủa đầy khiến Loan liên tưởng đến chợ mai trong ngày Tết ở Việt Nam.
Thấm thoát Loan đã xa quê nhà hơn 5 năm rồi. Những kỷ niệm thời thơ ấu hễ có dịp là hiện về trong trí nhớ. Vào những tháng cận Tết, cà chua chín mọng từ các vùng ngoại ô đổ về Sài Gòn rất nhiều mà trời lại lạnh nên ai cũng nghĩ đến hàng bún riêu trước khi vào chợ. Gia đình Loan có một hàng bún riêu ở đầu chợ Thái Bình. Vào những ngày này sức bán rất mạnh, tiền lời lại cao vì giá cà chua đang mùa rất rẻ. Nhờ hai tháng cuối năm mà mẹ có thể sắm sửa ăn Tết và mấy anh chị em Loan, mỗi người một bộ đồ mới. Ba Loan làm thư ký ở bưu diện, đồng lương khiêm tốn; gia đình gồm những tám miệng ăn, nếu không nhờ hàng bún riêu chắc cảnh nheo nhóc, đói nghèo không tả được.

Nhà có sáu anh chị em, Loan là chị lớn. Người anh cả đi lính xa nhà, đời thủy thủ bềnh bồng trôi nổi nên chuyện trong ngoài mẹ chỉ nương cậy một tay Loan. Từ lúc mười tuổi, Loan đã biết chợ búa cơm nước, giặt giũ, săn sóc em thơ. Lớn hơn chút nữa, Loan đã lo chuyện thiếu hụt trong nhà. Loan sợ những ngày mưa dầm, chợ thưa người, mẹ bán ế. Cả nhà ăn bún riêu thế cơm, mẹ phải cạy ống heo đóng tiền góp vay. Mỗi lần như vậy Loan buồn lắm vì biết rằng ống heo là tiền để dành phòng khi đau yếu cho cả nhà… mà con heo đất có là bao nhiêu, nó chứa toàn là tiền cắc, họa hoằn lắm mới có vài đồng bạc chì. Chả bù với cô bạn láng giềng. Anh Thư có riêng một con heo đất, đựng toàn tiền giấy, những tờ một đồng hai đồng mới tinh được xếp thẳng nếp bỏ vào đầy ắp. Thư vẫn khoe là chờ tới ngày sinh nhật mới đập heo để tổ chức tiệc sinh nhật. Đối với Loan tổ chức sinh nhật là chuyện của người giàu có, dư tiền, Loan không dám mơ ước; Loan chỉ mong mình có riêng một con heo đất để dành dụm mua được bộ đồng phục áo lam và vào gia đình Phật tử ở ngôi chùa đầu ngõ. Thấy họ sinh hoạt vui nhộn mà phát ham!

Mẹ biết sự ao ước của Loan, có lần mẹ cầm tay Loan âu yếm nói:
– Tội nghiệp con tôi, trót sinh ra trong cảnh nghèo nên phải chịu cảnh nghèo và thua sút bạn bè. Mẹ hy vọng chừng trả xong mấy mối nợ là mẹ có thể lo bộ đồng phục cho con.
Nhưng khổ nỗi, món nợ này chưa trả xong là có món nợ khác rồi vì cậu em út gốc ho suyễn, mỗi lần trái gió trở trời là đau ốm liên miên…

Khi sự hy vọng trở thành mong manh, niềm tin trong lòng Loan bắt đầu rạn nứt. Loan thấy mẹ ăn ở hiền lành, tin tưởng Phật Trời, lại chịu khó làm công quả, ngày nào cũng xin rau cải của mấy bạn hàng quen trong chợ rồi gánh về cho chùa, tháng nào cũng đến chùa lại sám hối, đôi khi còn đi nghe thầy giảng giáo lý; vậy mà sao cứ phải sống hoài trong cảnh tối tăm, chật vật…

Có lần Loan hỏi mẹ:
– Mẹ à, có thật hễ mình tu thì mình có phước không hở mẹ?
– Thật vậy chứ sao không! Mẹ trả lời thật mạnh dạn.
– Nhưng sao mẹ tu mà nhà mình cứ nghèo hoài vậy?
Mẹ cười vì đoán trước được câu hỏi của con. Sẵn dịp mẹ giảng:
– Nếu cách đây vài năm mà con hỏi mẹ câu ấy, chắc mẹ khó trả lời. Nhưng bây giờ thì mẹ có thể giải đáp cho con một cách rõ ràng. Mẹ nhớ rõ trong bài giảng “Phước huệ song tu” thầy có nói rằng: bố thí cho người nghèo khổ, giúp đỡ người hoạn nạn, lỡ đường, cúng dường, làm công quả là tu phước. Tu phước thì được hưởng quả giàu sang, phú quý. Đó là luật nhân quả. Nhưng nhân phải trải qua thời gian mới thành quả. Cho nên, không phải mình bố thí hôm nay thì mai hóa ra giàu sang liền. Giống như gieo mạ vậy, phải trải qua mấy tháng trời mạ mới thành cây lúa, rồi lúa trổ bông và phải chờ lúa chín. Kiếp này mình mới tu, phước chưa đáng bao nhiêu mà cứ mong giàu có như người thì làm sao được! Có khi kiếp này mình gieo, kiếp sau mới hưởng con ạ. Bây giờ nhà mình nghèo vì kiếp trước vụng tu, nhân quả phải dính liền ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai, dù nôn nóng cũng không ích lợi gì. Tuy nhiên, Thầy nói đến chùa chỉ để tu phước thôi thì uổng lắm vì phước báo hữu lậu không vững bền. Phải lo tu huệ mới là phần chính yếu.

Nghe lạ tai, Kim Loan hỏi ngay:
– Tu huệ là gì hở mẹ?
– Tu huệ nghĩa là học hỏi giáo lý để phân biệt chánh tà, phá trừ vô minh và tiến tới sự giải thoát. Người có trí huệ thấu rõ chân lý của muôn sự vật, biết cảnh đời giả tạm, mạng sống vô thường nên lòng không sinh tham đắm, nhờ không ham muốn gì nên không sinh đau khổ, dù sống trong cảnh nghèo, họ vẫn vui vẻ an nhiên. Thầy giảng nhiều lắm, mẹ không nhớ hết, nhưng nhớ phần nào mẹ chiêm nghiệm phần nấy và thấy đúng lắm con ạ…
Loan nín thinh, nghĩ ngợi: “nghèo khổ quá chừng, làm sao vui nổi!”
Cái nghèo ám ảnh Kim Loan suốt cả thời thơ ấu. Đầu óc cô chỉ mong tìm cách nào thoát khỏi cảnh sống hiện tại. Người giàu, đời sống của họ nhàn hạ, đầy đủ, sung sướng, hưởng thụ, như thế mới vui, chứ như ông thầy tu ngày một bữa tương rau đạm bạc, sớm chiều gõ mõ tụng Kinh thì có gì là sung sướng đâu!

Khi Kim Loan thi đậu bằng trung học đệ nhất cấp xong là lúc phong trào đi làm sở Mỹ lên cao. Loan nghĩ học văn hóa, mượn tiền theo học lớp Anh văn đàm thoại cấp tốc hai tháng. Nhờ người quen giới thiệu và cũng nhờ sự lanh lợi khôn ngoan, Loan được vào làm sở Mỹ với chức tùy phái chạy việc. Cũng nên nói thêm là chuyện Kim Loan đi làm sở Mỹ là cả một sự đấu tranh quyết liệt với gia đình. Cha Loan vốn dòng dõi nho phong, bảo thủ, không muốn con gái vào làm sở Mỹ, sợ khó tránh khỏi sự cám dỗ của đồng tiền. Nền luân lý Á Đông đang bị lung lay trước sức mạnh của đồng đô la Mỹ; ông sẽ không chịu đựng nổi nếu một ngày kia con gái ông cũng phấn son lòe loẹt, ăn mặc hở hang, thuốc lá phì phà, cặp tay lính Mỹ đi dạo phố phường… Cả dòng họ, chú bác cô dì sẽ nhìn vào gia đình ông với cặp mắt phê phán; bà con lối xóm sẽ xầm xì, dị nghị… Ông nói:
– Nghèo cho sạch, rách cho thơm. Danh giá gia đình là trên hết! Nếu con đem danh giá đổi lấy đồng đô la thì cha chịu chết đói còn hơn!
Mẹ Loan dịu dàng hơn nhưng lý lẽ rất thực tế:
– Ba đứa em gái của con nên hay hư là do tấm gương của con đó! Con muốn hy sinh lo cho gia đình, đó là điều tốt, nhưng nếu con làm điều ô nhục gia phong thì con lại trở thành một đứa con bất hiếu, cha mẹ sẽ chẳng dám nhìn mặt bà con lối xóm nữa.

Đang khi không khí gia đình còn căng thẳng như vậy thì một buổi chiều, trên đường đạp xe về nhà, cha Loan bị đụng xe, phải chở vào nhà thương cấp cứu. Biến cố này làm gia đình điêu đứng và khiến Loan mạnh dạn hơn trong quyết định của mình: phải làm ra tiền!

Chỉ sau ba tháng làm việc, Loan thanh toán xong các món nợ nần, mẹ Loan rảnh rang không còn phải lo tiền góp đứng góp ngồi; cha Loan nhờ đầy đủ thuốc men và thức ăn bổ dưỡng nên đã phục hồi sức khỏe, tiếp tục đi làm như cũ. Các em Loan không còn phải nhịn ăn sáng, đứa nào cũng được phát tiền quà trước khi đi học, hớn hở cấp sách đến trường.
Kim Loan không đẹp lắm nhưng nhờ sự lanh lợi, duyên dáng và khéo léo cư xử nên được lòng mọi người trong sở. Nhân dịp cô thư ký sắp đổi ra Vũng Tàu, Loan được cử đi học đánh máy và Anh ngữ ban đêm để vài tháng sau có đủ khả năng thay thế cô. Được lên chức, lương tăng gấp đôi, Loan mừng lắm. Nửa năm sau, mức sống gia đình cô đã khác hẳn; mẹ chơi hụi để dành hốt chót, không cần bỏ ống heo đất nữa, cha có chiếc xe gắn máy đi làm, các em áo quần tươm tất, ông anh thỉnh thoảng về phép thăm nhà cũng được biếu món tiền khi trở lại đơn vị.

Mẹ Loan cảm thấy như vậy đã quá đủ. Mỗi Chủ nhật bà nghỉ bán để đi thọ bát, sống cả ngày ở chùa, hưởng niềm vui thanh tịnh. Cha Loan ban đầu còn lo ngại bâng quơ nhưng thấy con gái cũng không có gì quá đáng nên dần dần sinh yên tâm, cùng bạn bè vui với những nước cờ cao thấp.

Bây giờ thì Kim Loan có thể sắm một lúc cả chục bộ đồng phục áo lam nhưng Loan không còn thích những sinh hoạt hồn nhiên đó nữa. Cô bắt đầu học nhảy để đi dự các buổi tiếp tân, vì đây là những dịp may, những cơ hội giúp cô tiến thân. Mặc cảm nghèo hèn thuở nhỏ luôn luôn thúc đẩy cô phải bằng mọi cách bước lên địa vị cao sang. Lương hàng tháng đâu đáng kể bằng những lần trúng mối áp phe. Chỉ cần khéo ngoại giao và biết điều với mấy ông Mỹ ở P.X thì việc gì cũng xong. Dần dần Loan trở thành tình nhân của một viên chức Mỹ. Ban đầu, Loan giấu giếm gia đình nhưng thói thường “trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã hay”.
Chuyện này thiên hạ xầm xì tới tai mẹ, bà buồn lắm và tìm dịp nói chuyện với con:
– Loan à! Lối xóm bắt đầu to nhỏ về con rồi đó, mẹ chẳng hiểu sự thật ra sao nhưng dạo này mẹ thấy con đi về giờ giấc thất thường lắm. Có khi cả tuần mẹ chỉ gặp con vài ba tiếng đồng hồ thôi, con đi lu bù…
Loan lanh miệng chận lời mẹ:
– Thôi đi mẹ ơi, hơi nào mà nghe dư luận. Họ có nuôi mình đâu! Tại họ thấy mình khấm khá họ ghét nên nói xấu mình đó thôi…
– Dư luận không nuôi mình nhưng lại có thể giết chết cuộc sống yên ổn bình thường của mình đó con ạ!
Loan lảng sang chuyện khác:
– Con định bàn với ba mẹ về việc dời nhà. Con định mua một căn nhà khang trang rộng rãi hơn ở vùng yên tịnh chứ ở đây đông đúc, ồn ào quá. Càng đông người càng sinh nhiều chuyện.
– Ba mẹ ở đây hơn hai mươi năm rồi, tình bà con lối xóm rất thân, xóm này lại hiền, không có nạn cao bồi du đãng, mẹ không muốn dọn đi nơi khác…
Kim Loan làm thinh nhưng trong lòng cảm thấy khó chịu. Loan muốn thay đổi bộ mặt bên ngoài của gia đình để có thể gia nhập vào thế giới của những người giàu sang, như con sâu được hóa bướm chứ cư ngụ trong xóm bình dân này mãi thì làm sao bôi xóa được gốc gác của mình.
Loan đề nghị thêm:
– Hay là mẹ nghỉ bán bún riêu đi, buôn bán cực nhọc lắm mà mẹ thì ngày càng yếu. Con có thể lo cho gia đình đủ mọi thứ, bây giờ con giàu rồi.

Lời nói của Loan vô tình chạm tới nỗi đau của bậc làm cha mẹ. Hai ông bà có cảm giác rằng lúc sau này đồng tiền của Loan mang về hình như không phải là tiền lương kiếm bằng mồ hôi, bằng sự khó nhọc của Loan. Tại sao chỉ mới một năm thôi mà trong nhà đầy đủ những tủ lạnh, máy hát, ti vi, bàn ghế sa lông mới tinh; còn thức ăn và trái cây Mỹ thì ở nhà chẳng thiếu món gì. Loan mặc toàn y phục thời trang đắt tiền, lái xe Honda mới tinh. Các em Loan cũng đầy những quần jean, áo thun ngoại quốc, áo đầm đủ kiểu.

(cỏn tiếp)

Diệu Nga

Tin khác

Cùng chuyên mục

error: Nội dung được bảo mật !!