Thứ Tư, 19 Tháng Một 2022
Phật học Nghiên cứu Cuộc đời và đạo nghiệp hai bậc tôn túc của Ni giới...

Cuộc đời và đạo nghiệp hai bậc tôn túc của Ni giới Bình Định

<HĐ>1. Giới thiệu

Khi Đức Thế Tôn thành lập Tăng đoàn, với lòng từ bi vô biên và trí tuệ vô thượng, Ngài đã cho những người nữ đầu tiên trong dòng họ Thích ca xuất gia, tu học trong Chánh pháp và trở thành một trong bốn chúng, cùng giữ gìn và truyền thừa giáo pháp của Đức Phật. Nói đến Ni giới Phật giáo Bình Định và quá trình tu học của Ni chúng tỉnh nhà, không thể không nói đến hai bậc Tôn túc Ni thế hệ Ni chúng quê hương Bình Định. Đó là Ni trưởng Thích nữ Tâm Hoa và cố Ni trưởng Thích nữ Tịnh Viên. Bài viết này trình bày về đạo nghiệp của nhị vị Ni trưởng và một số hoạt động Phật sự của Ni giới Bình Định trong những năm qua.

2. Ni trưởng Thích Nữ Tâm Hoa

Ngược dòng thời gian cách đây gần hai phần ba thế kỷ, hình ảnh Ni giới xuất hiện đầu tiên ở Bình Định đó là sự có mặt của Ni trưởng thượng TÂM hạ HOA, người như được Phật bổ xứ đến nơi đây năm 1945. Thời điểm đó, Bình Định chưa có một ngôi chùa Ni nào. Ni trưởng nhận chùa Sinh Liên, thuộc xã Nhơn Hòa, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định. Một ngôi chùa đơn sơ, mái tranh vách đất, nằm xa trong thôn xóm. Từ đó, hình bóng người sư nữ Phật giáo trang nghiêm, hiện thân của từ bi đạo hạnh, lan tỏa trong dân gian, khai sinh Ni giới Bình Định và phát triển cho đến ngày nay.

Ni trưởng thế danh là Nguyễn Thị Diệp sinh năm 1916 tại làng Tân An, thành phố Cần Thơ. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Quý Công, là một nhà Nho uyên thâm về Khổng Lão. Thân mẫu là cụ bà Đào Thị Lớn pháp danh Giác Xuân, là một Phật tử thuần thành. Hai thân sinh Ni trưởng là người quê ở Bắc Ninh. Năm lên 17 tuổi, được sự đồng ý của song thân, Ni trưởng xuất gia năm 1932 với Hòa thượng Đạt Quang, Trụ trì chùa Phước Long Sa Đéc. Ba tháng sau, được Hòa thượng làm lễ thế phát quy y. Sau đó, Hòa thượng Phước Long gởi Ni trưởng cho Hòa thượng Tịnh Khiết, đệ nhứt Tăng Thống, Trụ trì chùa Tường Vân, Huế. Không bao lâu Hòa thượng Phước Long viên tịch. Ni trưởng được Hòa thượng Tăng Thống cho pháp danh là thượng Tâm hạ Hoa, tự là Diệu Liên, hiệu Thiền Dung. Với tinh thần tinh tấn tu học, giới hạnh trang nghiêm, năm 1935, Hòa thượng Tăng Thống mở Giới đàn Phương Trượng cho Ni trưởng thọ Sa di ni và Thức xoa. Năm 1937, thọ giới cụ túc, lúc bấy giờ, Ni trưởng vừa tròn 22 tuổi.

Với chí nguyện xuất gia ban đầu là “Thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sinh”, nên Ni trưởng đã du phương đây đó, dự học các lớp Phật pháp với niềm mong muốn đem Chánh pháp vào cuộc đời và truyền đạt cho thế hệ Ni trong mai hậu. Năm 1933, Ni trưởng học ở chùa Từ Đàm, Huế; năm 1934, học tại chùa Quan Âm, Gia Định; năm 1935, học tại Ni viện Diệu Đức, Huế; năm 1937, học tại Ni viện chùa cô Ba Xàng, miền Nam; năm 1939-1940, học ở chùa Vạn An, miền Nam; năm 1942, học tại Phật học viện Hải Đức, Nha Trang; năm 1943, học ở Thủ Đức; năm 1955, học khóa Giảng sư ở Đà Lạt. Trong khóa này có HT. Thiện Minh và HT. Trí Nghiêm cùng học. Nhìn lại toàn bộ lịch trình vân du đây đó học hỏi, chúng ta mới thấy hết nỗi niềm tâm tư và hoài bão của Ni trưởng. Dù thân nữ nhi nhưng chí nguyện nghiêm tầm giáo điển, bôn ba khắp nơi học đạo không khác gì một bậc nam nhân.
Giai đoạn Ni trưởng Trụ trì chùa Sinh Liên trong chín năm kháng chiến, cuộc sống nông thôn khó khăn. Ngoài việc tiếp nhận đồ chúng, chỉ dạy Kinh Luật. Ni trưởng đã mở lớp xóa nạn mù chữ cho các cháu nhỏ và nhân dân trong vùng. Đến năm 1956, sau mùa An cư kiết hạ ở Đà Lạt về, cảm kích trước đạo hạnh và tài năng của Ni trưởng, một Phật tử đã cúng dường mảnh đất, với ước nguyện thành lập ngôi chùa và mong Ni trưởng ở lại nơi này hướng dẫn bà con tu học. Để có kinh phí xây dựng, Ni trưởng đã đi thuyết giảng đó đây và được tín đồ Phật tử tín nhiệm. Từ đó, ngôi chùa Tâm Ấn được hình thành, tọa lạc giữa lòng thành phố, nằm trên hai mặt đường: Tăng Bạt Hổ và Ngô Quyền (Thành phố Quy Nhơn bây giờ). Từ đây, bước chân vân du không còn nữa, Ni trưởng dừng chân tại Quy Nhơn, thâu nhận đệ tử và hướng dẫn Phật tử tu học theo đúng Chánh pháp.

Bốn năm sau, nhân duyên thuận lợi, Ni trưởng đã cho di dời ngôi chùa Sinh Liên ra quốc lộ 19 và xây dựng lại toàn bộ vào năm 1960, đến cuối năm 1962 thì hoàn thành. Cũng từ đó, Ni giới ngày càng tạo được ảnh hưởng trong đời sống xã hội, quần chúng ngưỡng mộ. Tinh thần ý chí độ sanh của Ni trưởng luôn trăn trở và thao thức, hoằng truyền Chánh pháp. Ni trưởng thường nói: “Ai mong kiếp sau làm thân nam nhân chứ còn tôi xin phát nguyện kiếp sau được trở lại thân người nữ, đồng chơn xuất gia để được dắt dìu tiếp độ Ni chúng.”
Nói đến sự hình thành và phát triển, là nói đến sự nghiệp giáo dục Ni tài. Chưa đủ cơ duyên để mở trường lớp, Ni trưởng vẫn canh cánh bên lòng. Vào năm 1958, chư Tôn đức trong Tỉnh thành lập Tu Viện Nguyên Thiều. Sơ khởi tài chánh thiếu thốn, Ni trưởng đã góp phần tài chính đáng kể và vận động Phật tử cúng dường.

Năm 1992, Ban Trị sự Phật giáo Bình Định mở Trường Cơ bản Phật học Tu viện Nguyên Thiều. Vậy là những tâm tư bấy lâu ấp ủ nay đã thành hiện thực. Ni trưởng băn khoăn lo lắng với những hoạch định tìm hướng đi thuận lợi cho Ni chúng. Ni trưởng đã xin Hòa thượng Đổng Quán, Trụ trì chùa Thiên Hòa, cho học Ni tạm trú tại đó để có nơi ăn chốn ở ổn định mà đi học. Nhưng rồi đến mùa nước lũ dâng cao, nhìn thấy chúng Ni qua lại con sông nguy hiểm, Ni trưởng lòng cảm thấy bất an. Ni trưởng đã xin quý Hòa thượng cho phép thành lập Cư xá Ni bên sau khu vực trường. Được quý Ngài chuẩn thuận, Ni trưởng rất hoan hỷ liền viết thư cho đệ tử của mình ở bên Mỹ là Ni trưởng Nguyên Thanh, vận động quý Phật tử ở Hải ngoại, kêu gọi sự đóng góp tài chính của chư Tôn đức Ni trong tỉnh nhà, chỉ đạo Ni sư Hạnh Giáo thay thế mình quản lý, trông nom việc xây dựng Cư xá Ni. Cư xá Ni được hình thành năm 1994, chúng Ni khóa I đã có chỗ ở nội trú, tuy không khang trang như bây giờ nhưng đó là cả một tâm nguyện lợi sanh của Ni trưởng. Lúc bấy giờ, Ni trưởng là Trưởng ban Quản trị Ni bộ Bình Định.

Sau khi thành lập chùa Tâm Ấn, từ năm 1958 cho đến năm 1975, Ni trưởng luôn được mời tham gia các Phật sự Giới đàn. Từ Sài Gòn, Nha Trang, Đà Nẵng, Huế…, Ni trưởng luôn được mời làm Yết Ma, đệ nhứt Tôn chứng. Riêng các Giới đàn tỉnh nhà, do Giáo hội tổ chức, Ni trưởng luôn là Đàn đầu Hòa thượng và thành viên trong Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Bình Định. Đến năm 1993, mặc dù tuổi già sức yếu (77 tuổi), Ni trưởng đã đứng ra trùng tu xây dựng lại phần chánh điện ngôi chùa Tâm Ấn. Đến năm 2001, Ni trưởng trùng tu phần hậu Tổ. Chùa Tâm Ấn hiện nay là Văn phòng Phân ban Ni giới và là điểm tập trung An cư kiết Hạ của Ni giới Bình Định.

Mỗi mùa An cứ trước đây, lúc còn khỏe, Ni trưởng luôn phụ trách môn Luật Tỳ Kheo Ni Sao và Tứ Phần Luật Ký. Về hàng đệ tử xuất gia của Ni trưởng trên dưới 40 vị, trụ trì rải rác khắp nơi trong nước. Tất cả đều noi theo hạnh nguyện của thầy Tổ, tham gia công tác Phật sự cùng Giáo hội.

Ni trưởng Tâm Ấn đã đi suốt con đường, từ khởi nguyên của Ni giới Bình Định cho đến hôm nay. Trải qua bao giai đoạn thăng trầm, hơn 75 năm có mặt, Ni trưởng là bậc tiền bối gương mẫu, rường cột của ngôi nhà Phật pháp, hình thành và phát triển Ni giới Bình Định. Đến nay, Ni trưởng tuổi đã hơn 100, thân tuy bệnh, nhưng tâm không bệnh, vẫn còn minh mẫn, sáng suốt, hàng ngày nhiếp tâm niệm Phật, sách tấn đồ chúng luôn tinh tấn tu học để khỏi cô phụ tứ ân, hầu đền đáp thâm ân trong muôn một. Hiện nay, Ni trưởng là Chứng minh Phân ban Ni giới Trung ương và Chứng minh Phân ban Ni giới Bình Định.

3. Cố Ni trưởng Thích Nữ Tịnh Liên

Sống cùng thời, nhỏ hơn Ni trưởng Tâm Ấn 8 tuổi, xuất hiện sau 5 năm, đó là Ni trưởng thượng TỊNH hạ LIÊN, bậc Tôn đức Ni có mặt trong những năm tháng thời kỳ đầu của Ni giới Bình Định.

Ni trưởng thế danh là Võ Thị Kim Đính, đạo hiệu Tịnh Viên, sinh năm Giáp Tý (1924) tại làng Hưng Trị, xã Cát Thắng, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, trong một gia đình thâm tín Phật pháp. Thân phụ là cụ Tú tài Võ Trấp và thân mẫu là cụ bà Phạm Thị Thuận, pháp danh Như Nguyện. Thâm hiểu giáo lý và tỉnh ngộ cuộc đời, về sau thân phụ Ni trưởng phát tâm xuất gia có đạo hiệu là Huyền Ý, một trong những Pháp sư nổi tiếng thời bấy giờ, từng làm Phó Chủ bút Tạp chí Từ Bi Âm của Hội Nghiên Cứu Phật Học Nam Kỳ, đồng thời khai sơn chùa Liên Tôn tại quê nhà.

Nhờ sớm thấm nhuần tư tưởng Phật giáo của gia đình, nên năm lên 10 tuổi, Ni trưởng đã xuất gia và thọ giáo với Hòa thượng Trí Hải, Trụ trì chùa Bích Liên, là Chánh Chủ bút của Tạp chí Từ Bi Âm. Sau đó, Ni trưởng được Hòa thượng Bổn sư gởi vào Ni viện Sa Đéc dự khóa học do Sư bà Diệu Tịnh khai mở.

Năm 1942, Ni trưởng thọ Sa di ni tại chùa Hưng Khánh do HT. Chí Bảo làm Đàn đầu. Năm 1946, Ni trưởng thọ Tỳ kheo ni Bồ tát giới tại Giới đàn chùa Liên Tôn, do chính Hòa thượng Bổn sư làm Đàn đầu. Năm 1951, Pháp sư Huyền Ý viên tịch, Ni trưởng kế thừa chùa Liên Tôn và duy trì ở đó 12 năm trong sự nghiệp truyền thừa mạng mạch, tiếp dẫn Ni đồ. Vào năm 1963, có được thuận duyên Ni trưởng đã thành lập chùa Hương Quang, thị trấn Tuy Phước. Năm 1967, mở trường Tiểu học dạy các con em tại địa phương. Năm 1969, mở trường Trung học Tư thục Bồ Đề Hương Quang.

Trong thời gian trú trì chùa Hương Quang, Ni trưởng đã xây dựng trùng tu các chùa như: Năm 1968, xây dựng chùa Liên Tôn II thuộc huyện Tuy Phước; năm 1970, trùng tu chùa Thanh Long thuộc thành phố Quy Nhơn; năm 1978, trùng tu chùa Liên Tôn tại quê nhà. Với Giáo hội, Ni trưởng là thành viên của Ban Trị sự Phật giáo Bình Định và thành viên của Ni bộ Bình Định. Trong các kỳ Đại Giới đàn, Ni trưởng được cung thỉnh làm Yết Ma A Xà Lê.
Đó là hình ảnh vị Ni trưởng từ những năm tháng đầu tiên, một thời hòa nhịp song hành, làm nền móng phát triển Ni giới Bình Định. Những tưởng, Ni trưởng sẽ mãi là tàng cây đại thọ che chở cho hàng Ni giới tỉnh nhà. Nhưng Ni trưởng đã thuận thế vô thường xả bỏ huyễn thân vào cuối năm Kỷ Mẹo, hưởng thọ 76 tuổi, 55 hạ lạp, để lại thương tiếc vô hạn cho Ni giới Bình Định và hàng môn đồ pháp quyến chùa Hương Quang.

4. Hoạt động Phật sự của Ni giới Bình Định

Nhìn lại chặng đường đã qua, sau ngày thống nhất đất nước cho đến khi thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 1981, Phật sự Ni giới tạm thời im lắng, chỉ duy trì sinh hoạt truyền thống. Đến khi Trường Cơ bản Phật học Tu viện Nguyên Thiều thành lập năm 1992, nay là Trường Trung cấp Phật học Bình Định, Ni giới phát tâm xuất gia có phần khích lệ, trường cũng đã thu hút Ni sinh các tỉnh gần xa về nội trú tu học. Hiện nay, Hiệu trưởng điều hành là TT. Thích Đồng Thành tiếp tục duy trì sự nghiệp đào tạo Tăng tài, miễn phí tất cả mọi chi phí ăn ở, điện nước. Khóa nào cũng có trên cả trăm Ni sinh theo học tại bản trường.
Theo dòng thời gian, từng khóa học khai giảng rồi kết thúc. Trải qua 8 khóa, từng khóa Ni sinh tốt nghiệp ra trường. Một số Ni sinh tiếp tục thi vào Học viện, du học, có số đi trụ trì. Ni sinh khóa I tại địa phương sau khi tham học các trường Phật học trong và ngoài nước cũng về lại quê hương tham gia công tác Giáo hội cũng như giáo thọ Ni tại bản trường.
Tiếp nối sự nghiệp của thầy tổ, năm 2009, được sự cho phép của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bình Định. Phân ban Đặc trách Ni giới tỉnh Bình Định được thành lập, NT. Thích Nữ Hạnh Nghiêm làm Trưởng Phân ban 02 nhiệm kỳ (2009 – 2017). Hiện nay, NT. Hạnh Quang làm Trưởng Phân ban; NT. Hạnh Minh, chùa Tăng Quang làm Phó Phân ban; NS. Hạnh Minh, chùa Liên Tôn làm Phó ban Thường trực. Giai đoạn này, Ni giới các tỉnh có nhiều điều kiện gắn kết liên lạc với Ni giới Trung ương. Ni giới Bình Định đã đi vào tổ chức có chủ động. Hàng năm, ngoài các cuộc họp đột xuất, Phân ban quy định ngày 22 tháng Giêng là ngày họp thường niên của Ni giới tỉnh, phổ biến Phật sự Ni giới Trung ương, cũng như bầu luân phiên Quản chúng Ni sinh của trường; ngoài ra còn thảo luận nhiều Phật sự khác.

Theo thống kê hiện nay, Bình Định có 104 cơ sở do chư Ni đảm trách. Trong đó, có 74 chùa, 17 tịnh xá, 9 tịnh thất, 4 niệm Phật đường. Tổng số chư Ni là 304 vị, gồm: 10 vị Ni trưởng, 16 vị Ni sư, 201 vị Tỳ kheo ni, 54 Thức xoa, 49 Sa di ni. Phần lớn các chùa đều có mở khóa tu Bát quan trai hoặc Đạo tràng Niệm Phật, hướng dẫn Phật tử tu học.

Về hoạt động từ thiện xã hội, những năm qua Phân ban Ni giới tỉnh đã tích cực tham gia phối họp cùng Phật tử, nấu cơm, cháo phân phát cho các bệnh nhân ở bệnh viện, phát quà ở Trung tâm Bảo trợ Trẻ em Bình Định; thăm và phát quà các nơi bị bão lụt thiên tai, tiếp sức mùa thi… chia sẻ với cộng đồng xã hội, số tiền mỗi năm lên đến hàng chục tỷ đồng.

5. Kết luận

Theo dòng chảy thời gian, nhìn lại Ni giới Bình Định một chặng đường từ khi hình thành và phát triển cho đến nay đã tăng trưởng với số lượng đáng kể. Ni giới tỉnh đồng hành cùng chư Tôn đức Ban Trị sự trong mọi lĩnh vực như: Hoằng pháp, Giáo dục, Văn hóa, Từ thiện xã hội… Tất cả những thành tựu của Ni giới Bình định trong hiện tại đã trải qua trong quá trình miệt mài gian khổ, hy sinh của các bậc tiền bối Ni. Đạo hạnh của quý Ni trưởng là tấm gương sáng để cho hàng hậu học chúng ta noi theo, lấy đó làm hành trang trên con đường tu học, hoằng dương Chánh pháp, lợi lạc quần sanh. Muốn kế thừa và phát triển một cách bền vững, không gì hơn là chúng ta phải đoàn kết, sống theo tinh thần lục hòa, từ bi sáng suốt, tiếp tục thực hiện công hạnh truyền thừa của chư vị Trưởng lão Ni, tiếp thu và phát huy hơn nữa vai trò của Ni giới Bình Định trong thời đại hội nhập và phát triển để xứng đáng là con gái của dòng họ Thích.

NS. Thích Nữ Hồng Hạnh
(Chánh Thư ký Phân ban Ni giới Bình Định)

Tin khác

Cùng chuyên mục

error: Nội dung được bảo mật !!