Chớ lấy oán trả ơn

815

  “Làm người đừng lỗi vong ân
Ơn đền nghĩa trả chuyên cần mới thôi”.

Được sinh ra trong một gia đình giàu có, cha mẹ Tuấn đều là doanh nhân bất động sản có tiếng tại một tỉnh Cao nguyên. Trong nhà có hai anh em, Tuấn là anh trai và cô em gái tên Yến năm nay khoảng chừng 13 tuổi. Yến là một cô bé vừa xinh đẹp, nết na, thùy mị, có lòng yêu thương loài vật, hiếu thảo mẹ cha, lễ phép thầy cô, kính mến bạn bè, đồng thời là học sinh luôn đoạt giải xuất sắc của trường. Tuấn thì trái ngược hoàn toàn, cậu ngang tàng, bướng bỉnh, chẳng biết kính sợ cha, mẹ và thầy, cô giáo. Đối với việc học, thì cậu chẳng tha thiết gì. Niềm đam mê của Tuấn là bắn chim, câu cá, săn thú rừng và đua xe. Vì thế, những buổi đi học, thay vì đến lớp thì Tuấn cùng một vài bạn bè đồng“chí hướng” trốn thầy, cô giáo và cha mẹ đi câu cá, bắn chim, vào rừng săn thỏ, sóc, khỉ… là chuyện bình thường như ăn cơm bữa. Đã nhiều lần cha mẹ được nhà trường mời lên báo tình hình Tuấn thường xuyên vắng mặt trong giờ học và sức học rất yếu nên quyết định đuổi học. Vì nghĩ đến tương lai của con mình thiếu chữ, sẽ không có danh phận trong xã hội, cha mẹ Tuấn đã hạ mình quỳ xuống cầu xin thầy chủ nhiệm cho Tuấn học tiếp và hứa sẽ theo dõi việc học của con nhiều hơn. Thế nhưng, mỗi lần được cha rầy la, khuyên dạy Tuấn đều tỏ thái độ chống báng, vô lễ rồi bỏ đi. Thấy lời nói của mình như nước chảy lá môn không rót được vào tai con một từ nào, cha lắc đầu ngao ngán, mẹ thì nước mắt đầm đìa bất kể ngày đêm.
Một hôm, bầu trời buổi sáng khá êm đềm mát mẻ, Tuấn và Bình rủ nhau trốn học xách cung, ná vào rừng săn bắn. Hai người không quên chuẩn bị cho mình một ít thức ăn và nước uống. Chẳng hiểu hôm ấy xui xẻo thế nào, hai cậu thiếu niên đi mãi, đi mãi vào tận giữa rừng sâu mà chẳng săn bắn được con thú nào. Mãi đến lúc ông mặt trời lên cao ngồi bệ vệ trên ngọn cây thì Tuấn phát hiện một con sóc đuôi dài, tai nhọn với bộ lông màu nâu mướt mịn rất đẹp đang nhảy nhót trên cành cây cổ thụ tìm thức ăn. Biết đây là một con vật quý hiếm, nên hai bạn hợp tâm toan tính mọi cách để bắt sống cho được chú sóc đem bán chắc chắn sẽ nhiều tiền. Song, chú sóc quá khôn lanh, nhanh nhẹn. Mặc dù, bị hai người chuyên nghiệp săn thú chia nhau tấn công, nhưng chú vẫn bình tĩnh nhảy từ cành này sang cành khác, từ cây này sang cây kia một cách tự tại như không có chuyện gì xảy ra, khiến cho hai cậu bực tức nổi máu “anh hùng”.

Trong rừng tua tủa những cây giăng chặn lối, lại rộng mênh mông không biết đâu là bờ mé bìa rừng. Nhưng hai chàng trai chiến sĩ không chấp nhận thua cuộc với một con vật nhỏ bé tí hon đầy xảo quyệt, nên quyết tâm truy lùng quên cả mệt nhọc và sự nguy hiểm ở chốn rừng thiêng. Cuộc truy lùng ấy, càng về chiều dẫn lối hai người đi về hai hướng và dần dần lạc vào giữa lâm sơn mê trận mà không hay biết. Bình giật mình khi thấy mình và bạn đã lạc nhau quá xa, bèn đưa hai tay lên miệng làm kèn hú mong Tuấn nghe mà tìm đến. Thế nhưng, tiếng hú của cậu loãng vào không gian mênh mông vô tận chẳng tác dụng gì. “Có khi nào Tuấn lạc mình nên sợ hãi bỏ về rồi không nhỉ?” Bình tự hỏi trong lòng như thế rồi, với bản năng tự vệ vốn có như bao người khác, Bình vội vã tìm lối mòn để ra khỏi rừng và chạy thẳng về nhà tìm Tuấn. Thấy Tuấn vẫn chưa về, cậu lo sợ bồn chồn đứng ngồi không yên, nhưng chẳng dám nói với cha mẹ Tuấn sự việc đi săn của mình, cậu lầm lũi ra con đường vào rừng ngồi đó đợi mãi đến tối mà vẫn chẳng thấy Tuấn về. Lúc này cậu mới về nhà Tuấn kể rõ sự việc. Nghe tin hung, cha mẹ Tuấn bủn rủn tay chân, mặt mày mất sắc. Cha Tuấn vội thuê người vào rừng tìm con, mẹ thì nước mắt ràn rụa ngất lên xỉu xuống. Thế nhưng, cả đoàn người tìm mãi đến khuya chẳng thấy Tuấn đâu, đành thất vọng ra về.
Còn Tuấn, qua một hồi tìm mãi không thấy sóc đâu, Tuấn chợt tỉnh thấy mình đã đi quá xa, người bạn đang ở phương nào chẳng thấy. Lúc này, cậu thấy lòng bồn chồn, lo âu, bèn cố sức vạch cây tìm lối và kêu tên bạn thật to vang cả khu rừng, nhưng giọng đã khàn, tay chân mỏi mệt, bụng đói meo, miệng khát nước, mồ hôi nhễ nhại mà chẳng nghe thấy bạn đâu. Thấy không thể tiếp tục đi thêm được nữa, Tuấn ngồi phịch xuống bên một gốc cây to đưa vạt áo lên mặt lau mồ hôi, nhắm mắt hít ra thở vào thật đều để lấy lại sức lực, hy vọng bạn sẽ tìm đến. Từng làn gió thổi qua xào xạc, giúp Tuấn cảm thấy trong người nhẹ nhàng dễ chịu hơn.

Chắc có lẽ, do cuộc truy tìm người vật vừa rồi quá mệt mỏi, chỉ trong thời gian ngắn Tuấn đã chìm vào giấc ngủ say lúc nào không hay. Một chú rắn màu xanh của lá, từ trên cây trườn xuống cắn vào bàn chân bên phải khiến Tuấn đau đớn giật mình tỉnh giấc, chất độc rắn lan tỏa rất nhanh, khiến Tuấn loay hoay chưa biết tìm cách gì để ngăn chặn nọc độc thì chân đã sưng tấy, bầm tím tê cứng cả đùi bên phải, muốn nhấc lên nhưng không tài nào đứng dậy được cậu thấy chóng mặt và mệt lã người. Vừa lúc ấy, một ông lão trạc 60 tuổi dẫn chú chó săn cừu đi ngang qua, phát hiện Tuấn đang bị rắn độc cắn, nếu không kịp thời ngăn chặn thì chất độc lan tỏa đến tim và não dễ bị tử vong. Với kinh nghiệm nghề nghiệp, lão vội xé chiếc áo đang mặc của mình buộc vào đùi chân của Tuấn, cúi đầu đưa miệng vào vết thương nặn và hút hết chất độc. Khi chất độc đã được hút hết, ông để Tuấn nằm yên còn mình đi kiếm lá cây nhai nhuyễn đắp vào chỗ rắn cắn. Nhờ động tác thành thạo và nhiệt tâm của lão, khoảng một tiếng đồng hồ sau Tuấn hoàn toàn hồi phục sức khỏe. Cậu nhanh nhẹn đứng dậy cám ơn ríu rít và theo lão đi ra khỏi rừng.

Tuấn lẽo đẽo đi sau ông, quan sát từng động tác của chú chó săn nhanh nhẹn và thông minh ít thấy. Tâm bất lương vốn sẵn, cậu khởi lên một ý nghĩ đen tối: “Nếu mình có được chú chó thông minh như thế này, thì lo gì sẽ không săn được thú rừng, rắn cũng không có cơ hội cắn ta như hôm nay”. Nghĩ xong, Tuấn thích con chó lắm, nhưng không biết làm sao? Bèn đảo mắt nhìn quanh lối đi như muốn tìm một vật gì đó. “Ồ, một khúc củi to, đây là cơ hội tốt đến với ta rồi! Tuấn reo lên và mừng thầm trong bụng”. Không một chút đắn đo, dằn vặt cậu vội vàng nhặt lấy thanh cây phang nhanh lên đầu lão. Bị Tuấn đánh bất ngờ sau lưng, ông đau đớn loạng choạng, nền đất như đang quay tròn, đảo lộn trước mắt toàn là hoa đốm và ruồi đen, lão dần ngã quỵ và bất tỉnh.

Thấy lão bất tỉnh rồi, Tuấn vội vàng nắm sợi dây kéo chó đi thật nhanh. Nhưng chú chó thấy chủ nằm bất tỉnh thì rên rỉ tỏ vẻ đau lòng, hết ngửi rồi liếm khắp cơ thể chủ chứ không chịu đi. Tuấn vội cầm khúc cây giáng cao hăm dọa mong chó sợ mà theo mình. Song, chưa kịp đánh thì chú chó đã nhanh nhẹn lao vào cắn cào Tuấn túi bụi, khiến Tuấn thương tích máu chảy đầy mình.

Sau một hồi bất tỉnh, lão cũng dần dần mở mắt, thấy chú chó cưng đang nằm sát bên nhìn mình buồn bã, ông mỉm cười đưa tay vuốt đầu nó một cách trìu mến rồi từ từ ngồi dậy. Thấy chủ đã tỉnh, chú chó mừng rỡ vẫy đuôi đưa lưỡi liếm khắp mặt, tay, chân của lão. Trước mắt lão, Tuấn thân thể trầy xướt, áo quần nhàu nát đang nằm co quắp nhăn nhó rên rỉ. Thấy vậy, lão vội vàng đi kiếm lá nhai thật nhuyễn và đắp lên những vết thương cho cậu. Khi biết cơn nguy hiểm đã qua, ông bèn cõng Tuấn đưa về ngôi nhà của mình, lúc ấy trời cũng vừa nhá nhem tối.

Sáng hôm sau, Tuấn dần dần khỏe, ông hỏi thăm gia đình để đưa cậu về tận nơi. Trước khi đi, ông đã bưng mời Tuấn một bát cháo nấm, và đem triết lý nhân quả theo lời Phật để dạy cho Tuấn nghe, đồng thời ông so sánh giữa con chó và Tuấn: “Con chó tuy là loài động vật thấp kém không được học hành, không hiểu biết sâu rộng như con người, nhưng nó biết quý trọng và yêu thương người đã từng nuôi lớn nó, đặc biệt là khi ông bị nạn nó bảo vệ chủ đến cùng. Còn Tuấn là con người, có học hỏi, có tri thức, có thể hiểu được điều hay lẽ phải, nhưng chỉ vì đam mê một con chó săn mà khởi tâm tiểu nhân, ích kỷ vội lấy oán trả ân”. Ông dạy thêm: “Cậu còn trẻ lắm, hãy cố gắng học tập để khỏi phụ công ơn cha mẹ đã sanh thành, nuôi dưỡng mình khôn lớn mà đón chịu biết bao nhiêu khổ nhọc. Nếu cậu ăn chơi lêu lổng như thế, thì cha mẹ là người đón chịu bao nhiêu tiếng tăm, sỉ nhục của thiêng hạ không thể ngẩng mặt để nhìn mọi người. Còn đời cậu thì sẽ sống mãi trong tối tăm bị sự khinh bỉ, nguyền rủa của xã hội. Một con đường thanh cao, quang đãng được người thương yêu, kẻ kính trọng. Một con đường tối tăm, tội lỗi đau khổ bị mọi người xa lánh cậu hãy sáng suốt để chọn cho mình. Hãy ăn năn sửa đổi khi sự việc chưa thể quá muộn!”.

Tuấn không nói gì, chỉ ngồi cúi mặt để cho những giọt nước mắt lăn dài trên hai gò má. Chắc có lẽ cậu đã ăn năn và thấy xấu hổ trong lòng. Sau khi được lão đưa về nhà, biết việc làm của mình đã gây cho cha mẹ đau khổ, nhọc nhằn đến quên ăn bỏ ngủ cả đêm hôm qua, đồng thời nghiệm lại thấy hành động của mình quá tàn ác, là kẻ vong ơn bội nghĩa, Tuấn thật sự hối hận và ray rứt mãi trong lòng. Chiều hôm sau, Tuấn nhờ mẹ dẫn mình đến nhà lão và cậu quỳ xuống cám ơn ông đã hai lần cứu mạng, đồng thời tha thiết xin ông tha thứ cho hành động cũng như ý nghĩ thiển cận vừa qua của mình. Tuấn còn hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt, làm người có ích cho xã hội. Ông vuốt tóc Tuấn cười độ lượng, khuyên cậu bỏ nghề săn bắn, vì nghề đó rất nguy hiểm. Nhân quả đồng thời, ta giết thú thì có ngày thú sẽ giết lại ta. Tài sản lớn nhất của con người là đạo đức và trí tuệ để xây dựng cho mình một cuộc sống bền vững và bình an. Và ông cho biết, ông thường dẫn chó vào rừng là để tìm nấm và hái thuốc nam về chữa bệnh cho mọi người chứ không hề đi săn bắn thú rừng. Trước khi từ giã ra về, Tuấn xin lạy ông một lạy, để ghi lòng tạc dạ những lời ông dạy và quyết tâm nỗ lực làm theo.

Thích nữ Huệ Ngạn