Chánh Tinh tấn

360

  Tinh tấn trên suốt hành trình
Tu nhơn học Phật tụng Kinh hàng ngày
An vui chớ có ngủ say
Trí huệ Bát nhã hiện ngay đời này.

Trí huệ xuất hiện thì vô minh bị đẩy lùi. Vậy Chánh tinh tấn là gì? Tinh tấn đồng nghĩa với siêng năng hay trong ba mươi bảy phẩm trợ đạo thì có Tứ Chánh cần.
Chánh tinh tấn là chuyên cần siêng năng làm việc Chánh nghĩa, lợi lạc cho mình cũng như người và vật.

Tứ Chánh cần là bốn pháp siêng năng tinh tấn hợp với Chánh đạo.
– Tinh tấn ngăn ngừa những điều ác chưa phát sanh;
– Tinh tấn dứt trừ những điều ác đã phát sanh;
– Tinh tấn phát triển những điều lành chưa phát sanh;
– Tinh tấn tiếp tục phát triển những điều lành đã phát sanh.

Trong Luật, Đức Thế Tôn đã chế ra năm giới là: Bất sát, bất đạo, bất dâm, bất vọng ngữ, bất ẩm tửu. Là Phật tử đối trước ngôi Tam Bảo, mình đã lãnh thọ năm giới cấm, chúng ta nên hành trì theo lời Đức Phật đã chỉ dạy, ắt chúng ta sẽ gặt hái nhiều lợi lạc. Ví dụ:

– Khi chúng ta muốn giết một con vật để ăn, chúng ta nghĩ ngay: “À! Chúng ta đã lãnh thọ giới không sát sanh.” Nếu gặp ngày cúng giỗ, chúng ta mua thịt ở chợ về chế biến thành thức ăn, dâng lên cúng Tổ tiên, sau đó con cháu sẽ hưởng lộc. Làm được như thế, là chúng ta đã tinh tấn giữ gìn giới không sát sanh, đúng như lời mình đã phát nguyện lãnh thọ giới cấm trước ngôi Tam Bảo.

– Khi chúng ta thấy nữ trang của người khác, mình rất ưa thích, hoặc thấy bọc tiền dày cộm của người kia, mình muốn sanh tâm đoạt lấy. Nhưng mình nhớ ngay đến lời Thầy Bổn sư khi trao giới: “Không được lấy tài vật của người khác, dù một ngọn cỏ, lá cây, người ta không cho cũng không được lấy.” Vả lại, khi mình đánh rơi một vật gì, mình cũng buồn phiền, bỏ ăn bỏ ngủ. Tại sao nay mình lại muốn cướp giật của người khác? Do suy nghĩ như thế, mình bỏ ngay ý định gian tham, đó là tinh tấn diệt trừ lòng ham muốn bất chánh.

– Khi mình khởi tâm đến việc ngoại tình, ngay lúc ấy nhớ lời Phật dạy: “Không được lang chạ với người không phải là vợ hay chồng của con”. Vả lại, khi kết hôn với nhau, mình đã hứa sống đến lúc răng long tóc bạc, tại sao ngày nay mình lại lừa dối? Do giữ giới cấm Đức Phật đã răn dạy và giữ đúng lời hứa với người hôn phối của mình, nên mình bỏ ngay ý định tà vạy, đó là mình đã tinh tấn giữ giới thứ ba không cho sái phạm.

– Khi muốn nói dối để được lợi nhuận riêng cho mình, chúng ta liền nghĩ đến lời phát nguyện trước ngôi Tam Bảo: “Con nguyện nói lời chân thật, không nói những lời gây nên sự bất hòa trong gia đình và đoàn thể.” Muốn có được sự tin yêu và kính trọng của người xung quanh, chúng ta phải luôn luôn nói lời chân thật. Nói thì dễ, thực hành lại rất khó. Khi đã ngồi chung bàn với nhau, mọi người ai cũng kháo chuyện này, chuyện khác, mình lắng nghe mà không góp ý là điều khó vô cùng. Biết là việc khó, nhưng mình phải vận dụng trí huệ trong thời gian tu tập, xoay chuyển vấn đề bằng những lời khuyên, dựa trên giáo lý của Đức Phật. Chư Tổ đã vận dụng phương tiện, dùng mọi cách để giáo hóa chúng sanh qua những lời dạy của Đức Phật, từ nhân lành dẫn đến quả lành, nhân quả nương nhau như bóng theo hình, không hề sai chạy. Ngày xưa, có một người tự nhiên đánh mõ la làng: “Nhà cháy, nhà cháy”. Dân làng nghe vậy, kẻ thùng, người thau, xách mọi thứ chạy đến chữa lửa, vì tình làng nghĩa xóm tối lửa tắt đèn có nhau. Nhưng khi mọi người chạy đến, ông ta cười đắc chí, nghĩ là ông đã đánh lừa được dân làng. Mấy năm sau, nhà ông ta bị hỏa hoạn thật. Ông đã rên la kêu khóc nhưng không ai đến cứu. Cho nên, ông bà ta có câu: “Nhất ngôn bất trúng, thiên ngôn vô dụng, nhất ngôn bất trúng, vạn sự bất thành”. Là người Phật tử chơn chánh, ta nên học theo hạnh của Chư Phật, chư Bồ tát, ta sẽ gặt hái quả phúc an vui.

– Bao nhiêu chuyện thương tâm, gây nên tai nạn giao thông, đâm chém nhau nơi quán nhậu hoặc hãm hại trẻ em, đều do rượu bia gây ra. Đối với người nam, giới này rất khó giữ. Tuy nhiên, nếu mình tinh tấn trong việc tu hành, để hoàn thành lời đã phát nguyện lúc Quy y: “Không uống rượu, không sử dụng các chất ma túy.” Một khi đã quyết tâm giữ giới, có rất nhiều cách để từ chối. Về phương diện xã giao, người ta uống rượu bia, mình uống nước ngọt, có ai hỏi lý do, mình trả lời: “Xin các bạn thông cảm, mình bị bệnh cao huyết áp, vì sợ chia tay các bạn sớm, nên mình đành từ giã rượu bia vậy thôi.”

Người tu học sợ giặc phiền não, si mê, len lỏi vào tâm, cướp mất công đức lành của chúng ta, nên phải tinh tấn giữ gìn, như người lính canh thành, phải siêng năng và tỉnh thức, nếu không giặc sẽ tràn vào, cướp tài sản, có khi mất cả tánh mạng. Nhưng Chánh tinh tấn khác với tà siêng năng. Sao gọi là tà siêng năng? Họ cũng cặm cụi làm việc, nhưng lại làm việc ác. Ví dụ vào thập niên 60 – 70 của thế kỷ trước, “Cô Ba cháo gà” ở chợ Mỹ Tho, có một thời tiếng tăm vang dội. Cô đã siêng năng dậy sớm giết gà ra chợ bán, cô đã giết một ngàn con và con lẻ một là con gà cuối cùng, cho cô thấy chiêm bao, kiếp trước con gà ấy là ông Nội của cô, khiến cô sợ hãi và bỏ nghề sát sanh. Nếu đứng về mặt lao động, cô được xếp vào hàng quá ư siêng năng cần mẫn, nhưng không thể gọi là tinh tấn, vì đây là hành động cực ác, gây đau khổ cho loài vật. Trong giới thứ nhất, Đức Phật dạy: “Người ham sống, vật cũng ham sống, người sợ chết, vật cũng sợ chết”, vậy mà cô Ba đang tâm giết hàng loạt chúng sanh như thế! Ngày nay, trên đất nước Việt Nam, có không ít “cô Ba” như vậy. Cảnh mổ xẻ, lột da,… cứ xảy ra hàng ngày, thì chiến tranh máu chảy đầu rơi, đến ngày nào mới chấm dứt? Có nhiều người đã nói: “Miệng con người ta còn hơn nghĩa địa, một ngày tẩm liệm, chôn cất không biết bao nhiêu mạng cầm thú”. Vậy ai là người thay ta trả nghiệp kiếp tương lai?

– Ở Ấn Độ, một người nọ có vợ bị bệnh tim, muốn đến bệnh viện phải chạy vòng qua trái núi. Khi đến nơi, vợ ông đã qua đời. Vì thế, ông phát tâm dõng mãnh đào đường xuyên qua trái núi. Lúc đầu, người xung quanh cho rằng ông đã điên vì vợ chết. Ngày nào ông cũng mang cuốc, xẻng để đào đường. Suốt mười mấy năm trời, đường đã đào xong, râu tóc ông cũng đã bạc phơ. Mặc dù thân xác ông có già nua theo năm tháng, nhưng với sự siêng năng tinh tấn của ông, đã đem lại lợi ích cho đời, việc làm như vậy mới đúng nghĩa là Chánh tinh tấn.

Người tu Chánh tinh tấn, lấy Chánh trí làm mục tiêu, lấy trí huệ Bát nhã làm con đường thoát ly sanh tử luân hồi, dõng mãnh để đạt đến Niết bàn, lấy chúng sanh để tiến tu đạo nghiệp.

TKN. Phước Giác