Bác Hồ có duyên với báo chí

22

 

  Ngày 16/4/1959, tại Đại hội Nhà báo Việt Nam lần thứ hai, tất cả các đại biểu có mặt được vinh dự đón tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phát biểu với Đại hội Bác nói rằng: “Bác là một người có duyên nợ với báo chí”.

Thật vậy, duyên nợ ấy không chỉ ở Bác từng sáng lập nhiều tờ báo những khi Người hoạt động cách mạng bí mật hay công khai, lúc ở nước ngoài hay ngay trong nước, khi tự do ngoài đời hay trong lao tù bọn thực dân, đế quốc và thế lực thù nghịch. Đó là các báo Thanh Niên, Người cùng khổ, Việt Nam Độc lập,.. Bác đã viết hàng trăm bài báo, đặc san nói về cuộc đời hoạt động của mình, viết để nhằm đả kích, phản đối những chính sách, chủ trương thống trị, đàn áp, bóc lột của bọn thực dân, đế quốc, viết để kêu gọi mọi người cùng đứng lên đập tan bè lũ xâm lược, cướp nước, bảo vệ độc lập, chủ quyền dân tộc.

Cũng trên lãnh vực báo chí Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng có nhiều bài viết coi trọng việc phê bình trên báo chí, Bác chỉ rõ phải phê bình thế nào cho tốt, cho có hiệu quả. Bác nói: ” Phê bình phải nghiêm chỉnh, chắc chắn. Nói có sách mách có chứng. Phê bình với tinh thần thành khẩn, xây dựng… như trị bệnh cứu người. Chớ phê bình lung tung mà không chịu trách nhiệm”. Ngoài ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng cho rằng việc báo chí nêu ra phê bình, hay bạn đọc phê bình… mới chỉ là bước đầu. Phát biểu với Đại hội, Bác Hồ còn nhấn mạnh: “Nếu chỉ có thế thôi thì vô ích. Phải tiếp tục có bước thứ hai. Tức là những người hoặc cơ quan phải thực hiện những điều mà báo đã nêu. Nhà báo, bạn đọc và nhân dân có trách nhiệm kiểm tra xem những việc ấy đã làm chưa và làm đến đâu? Nếu làm được chu đáo thì báo phải có lời ngợi khen. Nếu làm không chu đáo thì báo và nhân dân phải tiếp tục phê bình và đấu tranh… ” Ngoài ra, Bác Hồ kính yêu cũng phê bình hiện tượng các cơ quan đoàn thể bị phê bình mà không chịu tiếp thu, vẫn cứ im hơi lặng tiếng. Đó là coi thường công luận.

Và tại Đại hội lần thứ hai Hội Nhà báo Việt Nam khi đề cập đến vấn đề phê bình trên báo chí, Bác nói: “Có một vài cán bộ, cơ quan vì sợ phê bình chẳng những không giúp đỡ người viết báo mà còn có thái độ không tốt với họ. Thậm chí đi kiện người viết báo trước tòa. Những hành động như vậy cần phải chấm dứt. Mặt khác, các báo cũng cần phải khuyến khích quần chúng giúp đỡ ý kiến và phê bình báo mình để tiến bộ mãi”. Những phát biểu cũng như những ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh rất sâu sắc. Đó là những di huấn quý báu đối với sự nghiệp báo chí của chúng ta.

Tuy nhiên, khi viết về cái gọi là “duyên nợ” mà Bác Hồ tự thú trước Đại hội nhà báo Việt Nam lần thứ hai, nếu không thêm phần viết về sự truyền đạt kinh nghiệm nghề báo về “Cách lấy tài liệu để viết bài” cho những người cầm bút là một điều thiếu sót lớn. Đối với 5 điều dạy của Bác, ngay từ thời kháng chiến chống Pháp cho đến bây giờ và mãi mãi về sau, vẫn rất cần thiết cho những ai cầm bút viết báo, đài. Nội dung xoay quanh 5 việc chính: nghe, hỏi, thấy, xem và ghi. Khi nghe, phải lắng tai nghe các cán bộ, các chiến sĩ, tất cả đồng bào để lấy tư liệu mà viết. Khi hỏi phải hỏi cả người đi xa về, hỏi nhân dân, hỏi bộ đội, hỏi tất cả sự việc cùng những hình ảnh ở khắp mọi nơi cần thiết. Muốn thấy thì phải đi đến tận nơi để xem xét tỉ mỉ. Còn xem thì nên xem báo chí, sách vở cả trong nước và nước ngoài. Nhất là việc ghi, phải ghi những gì đã nghe, đã hỏi, nhữmg gì đã thấy được, đã đọc được thì chép lấy để dùng mà viết. Có khi xem mấy tờ báo mà chỉ ghi lại được một tài liệu. Tìm tài liệu cũng như những công tác khác, phải chịu khó.

Với 5 điều Bác Hồ dạy cho người viết báo, đài đi tìm tài liệu để viết tin, bài, dù là phóng viên, biên tập viên chính quy hay chỉ là cộng tác viên của những tờ báo, Đài Phát thanh cấp tỉnh, thành, Trung ương hoặc bản tin, đài truyền thanh địa phương, quận-huyện, tất cả chúng ta cũng đều nên học và làm đúng theo 5 điều dạy quý giá của Người.

Vũ Chi