Âm ba lời kinh Araka

162

HĐ  Tôi yêu những chiều hoàng hôn rực đỏ trên nền biển xanh rì lấp lánh nhưng đứng trước hoàng hôn cuộc đời của một ai đó thì lòng bỗng dưng có một cái gì đó vời vợi xa xăm…
Ai rồi cũng sẽ kinh qua đoạn đường buồn thảm của cuối cuộc hành trình sanh – già – bệnh – chết. Và tôi… cũng sẽ như thế thôi.Chiều nay đọc đến chương 7 kinh Tăng Chi, bài kinh Araka, Đức Phật dạy các Tỳ-kheo đời sống loài người nhỏ bé, không đáng kể ví như bong bóng trên mặt nước sẽ mau chóng biến mất, như con sông chảy từ trên núi xuống nhanh lôi cuốn vật này vật khác không dừng nghỉ, như nước miếng trên đầu lưỡi bị người lực sĩ nhổ đi không phí sức, như miếng thịt trong nồi sắt nóng sẽ mau chóng tan biến mất, như con bò cái bị dắt đến lò mổ, mỗi bước chân giơ lên là bước gần đến cái chết. Đức Phật lại kể rằng thời của Đạo sư Araka tuổi thọ con người là sáu mươi ngàn năm, người con gái 500 tuổi mới đến tuổi lấy chồng. Thời ấy con người chỉ bị 6 nạn là: đói, khát, lạnh, nóng, đại – tiểu tiện. Với loài người thọ mạng như vậy, ít bệnh như vậy mà bậc Đạo sư Araka lại thuyết pháp cho các đệ tử như sau: “Này Bà-la-môn, ít ỏi là đời sống loài người, nhỏ bé, không đáng kể, nhiều khổ đau, nhiều ưu não. Hãy giác ngộ, hãy làm điều lành, hãy sống đời phạm hạnh!” (tr. 280).

Chúng ta hôm nay đang ở vào kiếp giảm, thời đại mà con người thường nói: “Thất thập cổ lai hi” (người sống 70 tuổi xưa nay hiếm). Ta thử làm phép tính 70/60.000 sẽ ra một phân số 1/857. Thế đấy, mạng sống của chúng ta so với thời ấy chẳng khác nào đem so với mạng sống ngắn ngủi của loài muỗi bây giờ. Chưa kể còn nhiều trường hợp yểu mạng vì nhiều lý do bất trắc như: thiên tai, dịch bệnh, hoạnh tử, đao binh… chứ chẳng phải chỉ 6 nạn đói, khát, lạnh, nóng, đại, tiểu tiện như thời ấy. 70 là mẫu số chung chứ mấy ai đi trọn. Bằng chứng là thời gian gần đây đã biết bao nhiêu người trên khắp thế giới bỏ mạng trong đại dịch Covid-19. Nạn dịch chưa chấm dứt thì đất nước ta lại gồng mình chống chọi với thiên tai bão lũ. Đã không ít người bị thiệt mạng, trong đó có những người trẻ tuổi và cả trẻ em. Xem những video ghi lại những hình ảnh bi thương ấy không ai tránh khỏi sự xót xa thương tiếc cho kiếp người mong manh ngắn ngủi.

Vậy mà, tôi và bạn, chúng ta hoang tưởng rằng mình còn nhiều thời gian lắm, mấy mươi năm hồng trần phải vùng vẫy hưởng thụ cho thỏa chí anh hùng, về già tu cũng chưa muộn. Ngờ đâu dục lạc mà ta theo đuổi nó làm khổ ta quá chừng, càng đuổi bắt thì nó càng chạy đi như trò đuổi hình bắt bóng. Có khi loay hoay chưa nắm bắt được gì mà đã hết một đời. Hoặc giả đã nắm bắt được rồi thì nắm chặt mãi chẳng chịu buông cho đến hết một đời. Cũng có lúc chợt có đó rồi lại mất đó khiến ta trở về với hai bàn tay trắng và một trái tim trầy xước mang nỗi sầu thiên cổ.

Đức Phật đã ví Dục như hố than hừng, người bị bệnh hủi đến hơ cho đã cơn ngứa nhưng càng hơ càng lở loét đau nhức; Dục như bó đuốc đang cháy, cầm bó đuốc ngược gió mà đi sẽ không tránh khỏi bị cháy tay; Dục như khúc xương còn dính chút máu, con chó ngoạm lấy nhai ngấu nghiến, khúc xương đâm rách miệng nó chảy máu, cứ thế nó thích thú liếm máu của chính mình mà không hề hay biết; Dục như miếng thịt, con chim kên gắp được miếng thịt ấy trong miệng thì sẽ bị những con chim kên khác bay đến cấu xé tranh giành, nếu không kịp thời nhả miếng thịt ấy ra thì sẽ dẫn đến vong thân mất mạng; Dục như giấc mộng, trong mộng mình có đầy đủ những thứ mình yêu thích mong cầu nhưng khi tỉnh mộng thì không còn gì cả chỉ còn lại cảm giác hụt hẫng và nuối tiếc; Dục như tiền đi mượn, có thể mua nhiều thứ mình thích nhưng phải chịu cái khổ của một con nợ…

Chúng ta sẵn sàng dành cả thanh xuân của mình để đuổi theo những dục lạc phù du ấy. Nhưng có ngờ đâu, thân này như ánh chớp, như sương mai:

Thân như bóng chớp chiều tà
Cỏ xuân tươi tốt thu qua rụng rời
Sá chi suy thịnh sự đời
Thịnh suy như hạt sương rơi đầu cành.
                                                    (Thiền sư Vạn Hạnh)

Thôi rồi, khi chuẩn bị ngồi vào bàn phím, tôi mong muốn sắp những con chữ thành những câu văn tươi sáng, mang đầy hy vọng và sức sống. Chẳng hiểu sao lại tạo nên những mảng màu của chiều tím buồn man mác, phơi bày ra cái vô thường trần trụi kiếp nhân sinh.
Nhưng bạn đừng vì thế mà vội nghĩ rằng tôi là kẻ bi quan, yếm thế. Không đâu. Tôi yêu cuộc đời này lắm. Bởi vì tôi nghĩ rằng mỗi phút giây của sự sống trôi qua đều có thể là khoảnh khắc cuối cùng ta có mặt và lần gặp gỡ nào cũng có thể là lần gặp gỡ sau cùng. Tôi chợt nhớ đến 3 điều quan trọng: thời gian nào là quan trọng nhất? Việc nào là quan trọng nhất? Người nào là quan trọng nhất?

Và câu trả lời thật giản đơn nhưng cũng thật chí lý: Thời gian hiện tại là quan trọng, công việc đang làm là quan trọng, người trước mặt là quan trọng.

Trong tiếng Anh, chữ present có nghĩa là hiện tại và cũng có nghĩa là món quà. Thiền sư Nhất Hạnh luôn nhắn nhủ với tất cả chúng ta bức thông điệp hiện tại lạc trú “now and here” (bây giờ và ở đây). Hãy đưa tâm trở về với thân, chánh niệm an trú trong giây phút hiện tại bạn sẽ thấy điều này thật giản đơn nhưng mang một giá trị vô cùng to lớn. Vì an trú chánh niệm ngay giây phút hiện tại, bạn sẽ không lỡ lời làm tổn thương người trước mặt, không để thời gian trôi qua vô ích, không mù quáng chạy theo những cám dỗ lợi danh để rồi đánh mất chính mình, không làm những điều thất đức hại mình hại người…. Nhờ an trú chánh niệm trong phút giây hiện tại, bạn sẽ biết cách tạo cho mình cái nhân tốt đẹp ngay đời này, biết cách kiến tạo một thế giới Tịnh độ giữa chốn nhân gian. Bởi vì:

“Tịnh độ vốn sẵn nơi chân tâm
Di Đà hiện ra từ tự tánh”

Bài kinh Araka bàng bạc giáo lý vô thường. Nhưng khi hiểu được hai chữ vô thường bạn sẽ không còn khổ đau khi đối diện với những sự mất mát, chia ly trong cuộc đời. Bởi vì bạn đã biết cách đón nhận với một thái độ bình thản, không chấp thủ, bám víu bất cứ thứ gì trên đời dù niềm vui hay nỗi buồn, như Thiền sư Ajahn Chah thường dạy đệ tử của mình phải ghi nhớ câu thần chú: “Không có gì chắc chắn cả.”Hoàng hôn sẽ lịm tắt chóng vánh trong phút chốc nhưng trước khi lịm tắt nó kịp vẽ lại trên nền trời một bức tranh tuyệt đẹp. Khoảnh khắc ấy chính là khoảnh khắc tuyệt vời cho họa sĩ, thi nhân và cho cả những ai biết trân quý thực tại nhiệm mầu.

Cầu mong cho bạn và tôi, ai nấy đều kịp vẽ cho mình một bức tranh hoàng hôn như thế!

Như Tuyết