Chủ Nhật, 29 Tháng Năm 2022
Kinh-Luận Luận tạng A Tỳ Đàm trong truyền thống hữu bộ (A tỳ ðàm câu...

A Tỳ Đàm trong truyền thống hữu bộ (A tỳ ðàm câu xá luận & (a tỳ ðàm) câu xá bản tụng (karika))

A tỳ ðàm câu xá luận & (a tỳ ðàm) câu xá bản tụng (karika)



Tầm vóc quan trọng của Câu Xá Luận đã được nhà chuyên môn đề cập tới (như Burnouf, Kern,… ) thông qua các biên khảo về Abhidharmakosavakhyasphutartha của Yasomitra. Riêng đối với chúng ta lúc này thì vấn đề chính là 2 tài liệu bằng chữ Hán. Một tài liệu bao gồm 602 bài tụng văn vần và tài liệu kia là một tác phẩm văn xuôi có nội dung giải thích tài liệu trước. Paramartha cho biết phần văn xuôi này được biên soạn theo thỉnh nguyện của các Tỳ Bà Sư đương thời. Và lẽ dĩ nhiên là phần văn kệ được đặt gọn trong phần văn xuôi. Sau đây là những đối chiếu cho chúng ta kê cứu:

A TỲ ÐÀM CÂU XÁ THÍCH LUẬN

Trữ lượng: 9 phẩm, 22 chương, 613 trang.
Tác giả: Bà-Tẩu-Bàn-Ðậu (Vasubandhu), 420-500 Tây Lịch.
Dịch giả: Chân Ðế (Paramartha), 563-567 Tây Lịch.

A TỲ ÐẠT MA CÂU XÁ LUẬN

Trữ lượng: 9 phẩm, 30 chương, 559 trang.
Tác giả: Thế Thân Tôn giả (Vasubandhu).
Dịch giả: Huyền Tráng, 651-654 Tây Lịch.

(Tibeto-Chinese catalogue còn chú thêm một tên gọi khác nữa là A Tỳ Ðạt-La-Ma-Ca-Sa-Sa-Tất-Ðặc-La).

CÂU XÁ LUẬN BẢN TỤNG

Trữ lượng: 602 câu kệ, 8 phẩm, 2 chương, 53 trang.
Tác giả: Thế Thân (Vasubandhu)
Dịch giả: Huyền Tráng, dịch năm 651 Tây Lịch.

Luận này còn được Tibeto-Chinese Catalogue gọi là A Tỳ Ðạt La Ma Ca Sa Gia Lý Gia.

NỘI DUNG CÂU XÁ LUẬN

  1. Phẩm Phân Biệt Giới: 44 câu kệ
  2. Phẩm Phân Biệt Căn: 74 câu kệ
  3. Phẩm Phân Biệt Thế: 99 câu kệ
  4. Phẩm Phân Biệt Nghiệp: 130 câu kệ
  5. Phẩm Phân Biệt Tuỳ Miên: 69 câu kệ
  6. Phẩm Phân Biệt Thánh Hiền: 83 câu kệ
  7. Phẩm Phân Biệt Trí: 61 câu kệ
  8. Phẩm Phân Biệt Ðịnh: 39 câu kệ
  9. Phẩm Phá Ngã Chấp: (không thấy ghi số câu kệ!).

Tập Abhidharmakosavakhyasphutartha của Yasomitra lại đưa ra một mục lục như sau:

  1. Dhatunirdeso nama prathamam kosasthanam
  2. Indriyanirdeso nama dvitiyam kosasthanam
  3. Trtiyam kosasthanam
  4. Caturtham kosasthanam
  5. Anusayanirdeso nama pancamam kosasthanam
  6. Sastham kosasthanam
  7. Saptamam kosasthanam
  8. Astamam kosasthanam
  9. Deest!

Ở các phẩm 3, 4, 6, 7, chúng ta hoàn toàn có thể bổ sung Lokanirdeso, Karmanirdeso, Aryapudgalanirdeso và Jnananirdeso nama. Nhưng ở hai phẩm 8, 9 thì gay đấy. Theo Paramartha thì chương 8 có thể là chữ gì đó tương tự như Samapatti. Ông Wogihara đề nghị chữ Samadhi bởi Samapatti không ổn về ngữ âm cho câu kệ. Về phẩm thứ chín thì Yasomitra không đả động gì tới, nhưng để tạo một đối xứng giữa hai bản Hán-Phạn thì chúng ta phải có hướng giải quyết, nghĩa là không thể làm ngơ như Yasomitra. Theo Ông Wogihara thì đó là chữ Atmavadapratisedhanirdeso, một dụng ngữ đã được dùng rộng rãi.

Ở cuối mỗi chương đều luôn ghi rõ rằng Câu Xá Luận là của riêng Hữu Bộ.

Trong Câu Xá Luận, các Tỳ Bà Sư Kế Tân được nhắc tới nhiều lần với những danh xưng khác nhau như 7 lần được gọi là Tỳ Bà Sư Kế Tân (Kasmiravaibhasika), 2 lần Luận Sư Kế Tân (Kasmirasastrin), và 10 lần Tỳ Bà Sư (Vaibhasika). Những trích dẫn phong phú của Câu Xá Luận tôi không thể nhớ hết được, chỉ có thể kể đại khái như Túc Luận Prajnaptipada được nhắc tới một lần (ở chương 6), Du Già Sư và Ðộc Tử Bộ được nhắc tới cũng một lần (ở chương 23, 30). Còn lại biết bao luận thư và bộ phái khác nhưng tiếc là tôi chỉ có thể đọc lướt qua mà thôi.

Tin khác

Cùng chuyên mục

error: Nội dung được bảo mật !!